Του Νίκου Φωτόπουλου
Ερωτήματα δημιουργούνται για το εύρος του ποσού που δαπανάται ετησίως από το ΑΠΘ για τη φύλαξη της πανεπιστημιούπολης, όπως και για την αποτελεσματικότητά της. Το πανεπιστήμιο πληρώνει το 1/5 του ποσού με το οποίο επιχορηγείται από τον τακτικό κρατικό προϋπολογισμό σε ιδιωτική εταιρία security, αλλά κάθε φορά χρειάζεται η είσοδος της αστυνομίας στην πανεπιστημιούπολη για να ελεγχθούν «πάρτι» και έκνομες δραστηριότητες.
Τα ερωτήματα διευρύνονται από το γεγονός, ότι το πόρισμα της Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης (ΕΔΕ) για τα επεισόδια της 7ης Φεβρουαρίου που παρέδωσε η πρυτανεία στο υπουργείο Παιδείας, δεν δόθηκε στη δημοσιότητα.
Τα επεισόδια αυτά στο campus του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με αφορμή φοιτητικό πάρτι που κατέληξε σε ένταση και στη συνέχεια σε αστυνομική επέμβαση, επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: Πόσο αποτελεσματικό είναι το σύστημα φύλαξης του ιδρύματος σε σχέση με το κόστος του; Το ερώτημα δεν τίθεται μόνο αναφορικά με τα επεισόδια της συγκεκριμένης νύχτας. Αντιθέτως, διευρύνεται με αφορμή και άλλα περιστατικά. Για παράδειγμα, γιατί δεν στάθηκε εφικτό να αντιμετωπιστεί εσωτερικά από την ακριβοπληρωμένη εταιρία με τους περίπου 150 φύλακες ακόμα και η και η παραβίαση του ωραρίου στην Πολυτεχνική Σχολή το βράδυ της Τρίτης 17 Φεβρουαρίου, που είχε ως επακόλουθο 38 συλλήψεις;
Απουσία ενημέρωσης για την ΕΔΕ
Μετά τα γεγονότα του περιβόητου «πάρτι» της 7ης Φεβρουαρίου, οι πρυτανικές αρχές διενήργησαν ΕΔΕ, το πόρισμα της οποίας διαβιβάστηκε στο υπουργείο Παιδείας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα ούτε οι πρυτανικές αρχές ούτε το υπουργείο έχουν δημοσιοποιήσει τα συμπεράσματα της ΕΔΕ. Η απουσία επίσημης ενημέρωσης εντείνει τα ερωτήματα, ιδίως όταν —σύμφωνα με πληροφορίες της «Θ»— στο πόρισμα διατυπώνονται αιχμές για τη φύλαξη…
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο επιχειρησιακό, αλλά αντιθέτως και βαθιά οικονομικό. Η νέα σύμβαση φύλαξης που δημοπρατήθηκε τον Οκτώβριο του 2025 ανέρχεται σε 7.052.519 ευρώ για διάρκεια 21 μηνών, με έναρξη τον Μάρτιο του 2027. Σε ετήσια αναγωγή, το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 4,03 εκατ. ευρώ. Αν ληφθεί ως βάση ο τακτικός κρατικός προϋπολογισμός του ιδρύματος, (κάπου 15 εκατ. ευρώ το 2023, 20,95 εκατ. ευρώ το 2024, και ανάλογο ποσό για το 2025), τότε η εργολαβία φύλαξης απορροφά περίπου το 19,2% της κρατικής επιχορήγησης του ΑΠΘ!
Με απλά λόγια, σχεδόν ένα στα πέντε ευρώ που λαμβάνει το πανεπιστήμιο από τον τακτικό κρατικό προϋπολογισμό κατευθύνεται στη φύλαξη του! Το ποσό δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο.
Οι εργολαβίες
Όπως δηλώνει στη «Θ» ο καθηγητής Οικονομικών Γρηγόρης Ζαρωτιάδης, μέλος του συμβουλίου διοίκησης του ΑΠΘ, οι εργολαβίες του πανεπιστημίου για τη φύλαξη και την καθαριότητά του, ανέρχονται διαχρονικά, ως τάξη μεγέθους, στα 8,5 εκατ. ευρώ ετησίως, καλύπτοντας περίπου το ένα τρίτο (!) της ετήσιας δημόσιας χρηματοδότησης του ΑΠΘ. «Αν μάλιστα προσθέσουμε και την εργολαβία της συντήρησης, οι δαπάνες κάλυψης αυτών βασικών των αναγκών του ιδρύματος μέσω του θεσμού της επινοικίασης εργαζομένων, προσεγγίζουν τα δύο πέμπτα! Το πρώτο και βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο παρονομαστής, δηλαδή η δημόσια χρηματοδότηση έχει μειωθεί δραματικά. Αυτό οδηγεί τα δημόσια πανεπιστήμια είτε στον οικονομικό στραγγαλισμό τους, είτε στην αυτοεμπορευματοποίησή τους, ακυρώνοντας στην πράξη και στην ουσία τον δημόσιο και ακαδημαϊκό χαρακτήρα τους», υπογραμμίζει ο κ. Ζαρωτιάδης.
Από την πλευρά του, ο πρώην πρύτανης του ΑΠΘ τονίζει ότι στην πραγματικότητα, το πανεπιστήμιο διαθέτει «ελάχιστο προσωπικό φύλαξης«, το οποίο όμως του κοστίζει «πολύ ακριβά». «Με δεδομένο ότι η φύλαξη της πανεπιστημιούπολης αποδεικνύεται ότι είναι πάγια και διαρκής ανάγκη, η οποία μάλιστα εξελίσσεται και σε μείζον ζητούμενο στη σημερινή εποχή, είναι πολύ περίεργο που αυτή ανατίθεται σε ιδιωτική εταιρεία security και δεν προσλαμβάνεται για αυτή την υπηρεσία μόνιμο, τακτικό, επαρκές και εκπαιδευμένο προσωπικό πανεπιστημιακής φύλαξης», επισημαίνει ο κ. Μυλόπουλος.
Δυσανάλογα ποσά
Ο ίδιος εκτιμάει ότι η λύση αυτή θα ήταν αφενός πιο οικονομική, καθώς θα αποφεύγονταν τα τεράστια ποσά που δαπανώνται ετησίως για την εργολαβία φύλαξης, και αφετέρου ότι θα αποδεικνυόταν και πολύ πιο αποτελεσματική. «Όπως προκύπτει και από τα τελευταία γεγονότα και συγκεκριμένα από την αδυναμία εκκένωσης των κτιρίων, η πανάκριβη ιδιωτική φύλαξη αποδεικνύεται ανεπαρκής και αναποτελεσματική. Αντί να δαπανώνται δυσανάλογα με τον τακτικό προϋπολογισμό του ΑΠΘ ποσά σε ιδιωτικές εργολαβικές εταιρείες και αντί να αναζητούνται άλλες πανάκριβες λύσεις -που συγχρόνως είναι και ανεφάρμοστες στην τεράστια πανεπιστημιούπολη του ΑΠΘ, αλλά και επιπλέον μη αποδεκτές από την πανεπιστημιακή κοινότητα, όπως η ελεγχόμενη είσοδος και η ηλεκτρονική παρακολούθηση των πάντων μέσα στο πανεπιστήμιο- είναι απορίας άξιο γιατί δεν καταφεύγει το ίδρυμα στη μόνιμη διευθέτηση του προβλήματος της ασφάλειας, μέσω της πρόσληψης επαρκούς και ειδικευμένου προσωπικού πανεπιστημιακής φύλαξης», καταλήγει ο κ. Μυλόπουλος.
Παρόμοια είναι η άποψη και του προέδρου του Σωματείου Διοικητικών Υπαλλήλων του ΑΠΘ, Γιάννη Κουρμούλη. «Οι εργολαβίες υποτίθεται ότι μπήκαν προκειμένου να αντιμετωπιστεί η περίοδος των μνημονίων. Το ίδρυμα είχε φύλακες, ανθρώπους που γνώριζαν πρόσωπα και πράγματα και χειρίζονταν καταστάσεις. Τώρα το πανεπιστήμιο με 1.060 οργανικές θέσεις περίπου έχει 560 άτομα προσωπικό. Καταφεύγει λοιπόν στις εργολαβίες και για τη φύλαξη και για την καθαριότητα. Αν στην εργολαβία της φύλαξης προστεθεί κι εκείνη της καθαριότητας που κινείται σε αντίστοιχο ύψος δαπάνης, τότε περίπου το 40% της τακτικής κρατικής χρηματοδότησης διοχετεύεται σε δυο εργολαβικές υπηρεσίες. Δαπανώνται έτσι τεράστια ποσά. Το λογικό θα ήταν να προσληφθούν φύλακες και καθαρίστριες, όπως συνέβαινε παλιά, για να υπάρχουν ουσιαστικές υπηρεσίες και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στον έλεγχο», εξηγεί.
Ο πρύτανης
Η «Θ» έθεσε, ως όφειλε στον πρύτανη του ΑΠΘ Κυριάκο Αναστασιάδη το ερώτημα αν θεωρεί «ακριβό» το κόστος φύλαξης του χώρου του πανεπιστημίου. Ο κ. Αναστασιάδης ήταν λακωνικός στην απάντησή του: «Δεν έχω κάποιο σχόλιο για αυτό το θέμα. Πληρώνουμε όσο πρέπει για τις υπηρεσίες που παίρνουμε, δίνουμε τόσα όσα χρησιμοποιούμε».
Ζήτημα χρηστής διαχείρισης του δημόσιου χρήματος
Το ερώτημα δεν είναι αν το ΑΠΘ χρειάζεται φύλαξη, γιατί αυτό είναι αυτονόητο. Το ερώτημα είναι αν το κόστος που καταβάλλεται ανταποκρίνεται στο αποτέλεσμα που προσδοκά το πανεπιστήμιο. Όταν η δαπάνη μόνο για την εργολαβία security αγγίζει τα 4 εκατ. ευρώ ετησίως, οι προσδοκίες που δημιουργούνται όσον αφορά την επάρκεια μιας εταιρίας φύλαξης και της ικανότητάς της να αποτρέπει επεισόδια εντός του χώρου του πανεπιστημίου, είναι εύλογα υψηλές. Σε μια περίοδο όπου τα δημόσια πανεπιστήμια λειτουργούν υπό δημοσιονομική πίεση, έχει σημασία κάθε ευρώ του τακτικού προϋπολογισμού που δαπανάται για αυτά. Και όταν σχεδόν το 20% του ποσού με το οποίο επιχορηγείται ένα πανεπιστήμιο από τον κρατικό προϋπολογισμό κατευθύνεται στη φύλαξή του, η συζήτηση για την αποδοτικότητα της σύμβασης δεν είναι πολιτική αντιπαράθεση, αλλά μάλλον είναι ζήτημα χρηστής διαχείρισης του δημόσιου χρήματος!
Πιεστικά ερωτήματα και αίσθηση αδιαφάνειας
Όπως προκύπτει, ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό της κρατικής επιχορήγησης δαπανάται για λειτουργικές δαπάνες ενός ιδρύματος, το οποίο καλείται ταυτόχρονα να καλύψει ανάγκες συντήρησης υποδομών, ενεργειακό κόστος, εκπαιδευτικές λειτουργίες και διοικητική υποστήριξη.
Υπό αυτό το πρίσμα, τα ερωτήματα που γεννώνται στον απόηχο των επεισοδίων της 7ης Φεβρουαρίου γίνονται πιο πιεστικά:
- Αν το 1/5 του ετήσιου τακτικού προϋπολογισμού κατευθύνεται στη φύλαξη, πώς εξηγείται η ανάγκη επανειλημμένων αστυνομικών παρεμβάσεων για την αποκατάσταση της τάξης;
- Ποιο είναι ακριβώς το αντικείμενο και το επιχειρησιακό εύρος της σύμβασης;
- Πόσοι φύλακες απασχολούνται ανά βάρδια και με ποιες αρμοδιότητες;
- Υπάρχουν ρήτρες απόδοσης και ελέγχου ποιότητας;
Την ίδια ώρα, η σιωπή γύρω από το πόρισμα της ΕΔΕ για τις ευθύνες των γεγονότων της 7ης Φεβρουαρίου εντείνει την αίσθηση αδιαφάνειας σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο, όπου τα κονδύλια προέρχονται από τον κρατικό προϋπολογισμό (και συνεπώς από τους φορολογούμενους) και η λογοδοσία δεν μπορεί είναι προαιρετική. Αν πράγματι στο πόρισμα διατυπώνονται παρατηρήσεις ή επισημάνσεις για τη φύλαξη -όπως ακριβώς αναφέρουν πληροφορίες της «Θ»- τότε η δημοσιοποίησή τους θα μπορούσε να συμβάλει σε έναν τεκμηριωμένο δημόσιο διάλογο για το αν το υφιστάμενο μοντέλο εργολαβιών είναι όντως αποτελεσματικό.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
