Aισθητές στο σύνολο, σχεδόν, των εξαγωγικών επιχειρήσεων, έχουν αρχίσει να γίνονται οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, επηρεάζοντας κυρίως το κόστος λειτουργίας και δευτερευόντως τη ζήτηση, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων- ΣΕΒΕ.
Η αύξηση του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους αναδεικνύεται ως η βασικότερη πρόκληση, διατρέχοντας οριζόντια όλους τους κλάδους, ενώ παράλληλα καταγράφονται πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και, σε μικρότερο βαθμό, στη ρευστότητα και την παραγωγή. Παρά το γεγονός ότι η έκθεση των επιχειρήσεων στις αγορές της Μέσης Ανατολής παραμένει σχετικά περιορισμένη για την πλειονότητα (με εξαίρεση ίσως τις επιχειρήσεις δομικών υλικών, το 80% των οποίων αντλεί το 10% έως 30% των εξαγωγών του από την περιοχή), η αβεβαιότητα επηρεάζει ευρύτερα τη λειτουργία τους και τις προσδοκίες για το επόμενο διάστημα.
Οι επιχειρήσεις εμφανίζονται να αντιδρούν κυρίως μέσω αυξήσεων τιμών και αναζήτησης νέων αγορών, ενώ ταυτόχρονα εκφράζουν με σαφήνεια την ανάγκη για άμεση λήψη στοχευμένων μέτρων στήριξης, με έμφαση στη μείωση του ενεργειακού κόστους, την ενίσχυση της ρευστότητας και τη διευκόλυνση των εξαγωγών.
Αναλυτικότερα, βάσει της έρευνας, που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 105 επιχειρήσεων, κυρίως μεσαίων (με 50-249 εργαζόμενους) και τα ευρήματα της οποίας επεξεργάστηκε το Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών (ΙΕΕΣ) του ΣΕΒΕ, η επίδραση της κρίσης στη ζήτηση είναι ήδη εμφανής σε σημαντικό μέρος των επιχειρήσεων, με διαφοροποιήσεις ανά κλάδο. Στη βιομηχανία, το 57,7% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι έχει αντιμετωπίσει μείωση ζήτησης ή ακυρώσεις παραγγελιών, με τις επιπτώσεις να αξιολογούνται κυρίως ως μικρής (35,3%) και μέτριας έντασης (32,4%), ενώ στον αγροδιατροφικό τομέα, μείωση ζήτησης αντιμετωπίζει το 71,4%, με κυρίαρχη την εκτίμηση μικρού βαθμού επίπτωσης (60,0%). Αντίστοιχα, στα δομικά υλικά το 60,0% των επιχειρήσεων αναφέρει επιπτώσεις, κυρίως μέτριου (66,7%) και μικρού βαθμού (33,3%). Στις λοιπές υπηρεσίες και στις μεταφορές και logistics, το 66,7% των επιχειρήσεων δηλώνει μείωση ζήτησης, με τις επιπτώσεις να κατανέμονται μεταξύ μικρού και μέτριου βαθμού.
Η αύξηση κόστους κοινός παρανομαστής
Οι συνέπειες που καταγράφονται διαφοροποιούνται ανά κλάδο, με κοινό παρονομαστή την αύξηση, κυρίως, του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους. Στη βιομηχανία, οι κυριότερες επιπτώσεις είναι το αυξημένο κόστος μεταφορών (32,0%) και η άνοδος των τιμών ενέργειας (30,7%), ενώ ακολουθούν οι καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα (15,3%) και η αδυναμία προμήθειας πρώτων υλών (11,3%). Στον αγροδιατροφικό τομέα, οι επιπτώσεις συγκεντρώνονται ακόμη πιο έντονα στο κόστος, με το 43,2% να αναφέρει αυξημένα μεταφορικά και το 40,9% άνοδο τιμών ενέργειας, ενώ οι υπόλοιπες συνέπειες εμφανίζονται σε σαφώς χαμηλότερα επίπεδα. Στα δομικά υλικά, οι επιπτώσεις κατανέμονται πιο ισομερώς μεταξύ ενεργειακού κόστους, μεταφορών και καθυστερήσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα (από 25% έκαστος παράγοντας), ενώ καταγράφεται και μεγαλύτερη συγκριτικά παρουσία προβλημάτων στις πληρωμές (12,5%) και στην προμήθεια πρώτων υλών (12,5%). Στις δε μεταφορές και logistics, πέρα από το ενεργειακό κόστος (37,5%), καταγράφεται και σημαντική επιβάρυνση από το αυξημένο κόστος μεταφορών (25,0%), καθώς και επιμέρους επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και την παραγωγική δραστηριότητα.
Πόσες εξάγουν στη Μέση Ανατολή;
Η εξαγωγική παρουσία των επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή εμφανίζει διαφοροποιήσεις μεταξύ των κλάδων, τόσο ως προς τη διείσδυση όσο και ως προς τη σημασία των αγορών αυτών στο συνολικό εξαγωγικό τους προφίλ. Στη βιομηχανία, το 61,5% των επιχειρήσεων δηλώνει δραστηριοποίηση στην περιοχή, με την πλειονότητα αυτών να καταγράφει περιορισμένη εξαγωγική έκθεση, ενώ στον αγροδιατροφικό τομέα, το αντίστοιχο ποσοστό είναι 47,6%, με ακόμη χαμηλότερη εξαγωγική εξάρτηση. Στα δομικά υλικά, καταγράφεται η υψηλότερη συμμετοχή, με το 80% των επιχειρήσεων να δραστηριοποιείται στη Μέση Ανατολή, ενώ το σύνολο αυτών εντάσσεται στην κατηγορία 10-30% ως προς το ποσοστό εξαγωγών. Στον κλάδο των μεταφορών και logistics τέλος, το 66,7% δραστηριοποιείται στη Μέση Ανατολή, επίσης με περιορισμένο εξαγωγικό αποτύπωμα κάτω του 10%.
Πώς αντιδρούν στους κραδασμούς και τι σχεδιάζουν για το μέλλον;
Οι στρατηγικές αντίδρασης των επιχειρήσεων σε περίπτωση συνέχισης της κρίσης επικεντρώνονται κυρίως στην αύξηση τιμών και στην αναζήτηση νέων αγορών. Στη βιομηχανία, η κυρίαρχη επιλογή είναι η αύξηση τιμών (49,4%), ενώ σημαντικό ποσοστό επιχειρήσεων στρέφεται και στην αναζήτηση άλλων αγορών (36,7%) και μικρότερο στη μείωση εξαγωγών. Αντίστοιχα, στον αγροδιατροφικό τομέα, το 44,4% των επιχειρήσεων δηλώνει πρόθεση αύξησης τιμών και το 37,0% αναζήτησης νέων αγορών, ενώ το 11,1% εξετάζει μείωση εξαγωγικής δραστηριότητας. Στα δομικά υλικά, οι επιλογές κατανέμονται ισόποσα μεταξύ αύξησης τιμών και αναζήτησης νέων αγορών (από 44,4%), ενώ ένα 11,1% εξετάζει τη μείωση εξαγωγικής δραστηριότητας, και στον κλάδο των μεταφορών και logistics το σύνολο των επιχειρήσεων (100%) στρέφεται στην αύξηση τιμών.
Οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την εξέλιξη των επιπτώσεων το επόμενο εξάμηνο δείχνουν αυξημένη ανησυχία. Στη βιομηχανία, το 46,2% των επιχειρήσεων εκτιμά ότι θα επηρεαστεί σημαντικά, ενώ το 38,5% αναμένει μέτρια επίδραση και ένα μικρό ποσοστό (5,8%) πολύ σοβαρή. Στον αγροδιατροφικό τομέα, οι εκτιμήσεις είναι πιο κατανεμημένες, με το 38,1% να προβλέπει μέτρια επίδραση, το 23,8% σημαντική και το 28,6% περιορισμένη. Στα δομικά υλικά, οι εκτιμήσεις κατανέμονται μεταξύ μέτριας (40,0%) και σημαντικής επίδρασης (40%), ενώ στον κλάδο των μεταφορών και logistics καταγράφεται ίση κατανομή μεταξύ μέτριας, σημαντικής και πολύ σοβαρής επίδρασης (από 33,3%).
Σε ερώτημα σχετικά με το αν απαιτούνται πρόσθετα μέτρα στήριξης από την Πολιτεία, καταγράφεται σχεδόν καθολική σύγκλιση των επιχειρήσεων υπέρ της ανάγκης λήψης παρεμβάσεων. Στη βιομηχανία, το 96,2% των επιχειρήσεων θεωρεί αναγκαία τη στήριξη, δίνοντας προτεραιότητα κυρίως σε μέτρα για τη μείωση του ενεργειακού κόστους (28,2%), την επιδότηση του κόστους μεταφορών (21,5%) και τη διευκόλυνση των εξαγωγών (19,8%). Αντίστοιχα, στον αγροδιατροφικό τομέα, όπου το 95,2% των επιχειρήσεων ζητά πρόσθετα μέτρα, κυριαρχεί επίσης η ανάγκη για μείωση του ενεργειακού κόστους (37,0%), με τις υπόλοιπες επιλογές να κινούνται σε χαμηλότερα επίπεδα. Στα δομικά υλικά, επίσης το 100% των επιχειρήσεων ζητά μέτρα, δίνοντας έμφαση στη μείωση του ενεργειακού κόστους (35,7%) και στην επιδότηση μεταφορών (28,6%), ενώ στον κλάδο των μεταφορών και logistics οι ανάγκες κατανέμονται πιο ισομερώς μεταξύ επιδότησης μεταφορών, ενίσχυσης ρευστότητας και στήριξης για νέες αγορές
