Της Δήμητρας Μακρή
Ιστορικές στιγμές που έζησε η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη τον Σεπτέμβριο του 1975 ζωντανεύουν μέσα από υλικό –φωτογραφίες και βίντεο–, ντοκουμέντα και πρωτοσέλιδα εφημερίδων που εκτίθενται στο Γαλλικό Ινστιτούτο από τις 3 – 13 Δεκεμβρίου, και συγκεκριμένα στην Αίθουσα Αλλατίνη – Ντασό.
Τα εκθέματα καταγράφουν και απεικονίζουν την έλευση του πρώτου προέδρου ξένου κράτους στην Ελλάδα έπειτα από την πτώση της Χούντας, του Γάλλου Βαλερί Ζισκάρ Ντ΄ Εσταίν.
Ο Βαλερί Ζισκάρ Ντ΄ Εσταίν εκπροσωπεί ένα ισχυρό κράτος της εποχής ο οποίος επιλέγει, και μάλιστα στοχευμένα, να επισκεφθεί τη χώρα δίνοντας και δείχνοντάς της ουσιαστικά εμπιστοσύνη και για το μέλλον. Η έλευση του προέδρου της Γαλλίας αναδεικνύει το γνωστό σύνθημα «Ελλάς – Γαλλία – Συμμαχία» που φώναζαν οι Έλληνες πολίτες στη διάρκεια της ιστορικής του επίσκεψης τόσο στην Αθήνα όσο και στη Θεσσαλονίκη και το πόσο βαθιά θεμελιωμένη είναι ακόμη και σήμερα η σχέση αυτή, καθώς ουσιαστικά αποτελεί έναν ισχυρό άξονα και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Υπενθυμίζεται πως ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ Ντ΄ Εσταίν ήταν, όταν ήρθε στη χώρα μας, σχετικά «φρέσκος» στο Ελιζέ. Είχε εκλεγεί μόλις έναν χρόνο νωρίτερα, τον Μάιο του 1974, έχοντας επικρατήσει του Φρανσουά Μιτεράν, Ως πρόεδρος της Γαλλίας είχε ζήσει τους τελευταίους μήνες των πραξικοπηματιών. Αγαπούσε και σεβόταν την Ελλάδα ούτως ή άλλως –ως μαθητής είχε διδαχτεί αρχαία ελληνικά και τα κατείχε σε σημείο που ήταν σε θέση να τα διαβάσει- και εκτιμούσε πολύ τη σκέψη των αρχαίων Ελλήνων.
Η αγάπη του για τη χώρα μας δεν εξαντλούνταν, όμως, αποκλειστικά και μόνο στο παρελθόν. Επέλεξε εξάλλου να περάσει στην Ελλάδα τον μήνα του μέλιτός του, τον Ιανουάριο του 1952, σε μια εποχή που η χώρα μας αναζητούσε ακόμα τον βηματισμό της μετά τον εμφύλιο πόλεμο.
Σεβασμός στον «Εθνάρχη»
Παράλληλα, ο πρόεδρος της Γαλλίας έτρεφε και μεγάλο σεβασμό για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος ζούσε εξόριστος στο Παρίσι στη διάρκεια της δικτατορίας. Μάλιστα, ο Ζισκάρ Ντ΄ Εσταίν ήταν εκείνος που επέλεξε να προσφέρει το προεδρικό αεροπλάνο προκειμένου να γυρίσει με ασφάλεια και απόλυτη μυστικότητα ο Καραμανλής στη χώρα τον Ιούλιο του 1974 με σκοπό, μέσω αυτού, να επιστρέψει η δημοκρατία στην Ελλάδα, στον τόπο που τη γέννησε.
Αυτή τη βαθιά φιλία μπορεί κανείς να τη διαπιστώσει στην έκθεση μέσω των ντοκουμέντων. Αναμφίβολα, όμως, θα μπορέσει να κατανοήσει και το περιβάλλον των διμερών αλλά και των διεθνών σχέσεων, έτσι όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί στα μέσα της δεκαετίας του 1970, αλλά και να διαπιστώσει πόσο αυτή η σχέση μεταξύ της Γαλλίας και της Ελλάδας -αλλά και ο αμοιβαίος σεβασμός που υπήρχε ανάμεσα στους Καραμανλή και Ντ’ Εσταίν- έβαλε τα θεμέλια και για την είσοδο της χώρας μας στην τότε ΕΟΚ. Εξάλλου, στη διάρκεια αυτής της επίσκεψης ο πρόεδρος της Γαλλίας είχε δηλώσει και το αλησμόνητο «η Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα, δεν θα ήταν Ευρώπη»!
Εδραίωση
Στη «Θ» μίλησε ο γενικός πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη, Ζαν – Λικ Λαβό, ο οποίος ανέφερε αρχικά για την έκθεση πως ήταν μια πρωτοβουλία της πρέσβειρας της χώρας στην Ελλάδα, Λοράνς Οέρ, η οποία σκέφτηκε πως η συμπλήρωση 50 ετών από εκείνον τον Σεπτέμβριο ήταν τέτοιας σημασίας που αποτελούσε λόγο εορτής για τις διμερείς μας σχέσεις.
Η ίδια η επίσκεψη, επιπρόσθετα, ουσιαστικά εδραίωσε «μια σχέση, η οποία ήταν παλιά και ουσιαστική». Την εμβάθυνε ακόμα περισσότερο και απέδειξε ότι, πέραν της σχέσης πρωτοκόλλου που υπήρξε ανάμεσα σε δυο ηγέτες, μεταξύ Ζισκάρ Ντ’ Εσταίν και τον Καραμανλή είχε αναπτυχθεί και η προσωπική. Η σχέση μάλιστα αυτή ήταν κι εκείνη που, αν και δεν εξάρτησε απόλυτα την είσοδο της Ελλάδας στην ΕΟΚ, σίγουρα την επιτάχυνε.
«Ζήτω η Γαλλία»
Ο Γάλλος πρόξενος επισήμανε ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο έγινε δεκτός στη χώρα μας ο πρόεδρος της Γαλλίας. Τόνισε, μάλιστα, πως στα εγκαίνια της έκθεσης στο Λισέ του προκάλεσε μεγάλη εντύπωση το γεγονός ότι υπήρχαν παριστάμενοι που θυμούνταν το κόκκινο καμπριολέ (στο οποίο είχαν επιβιβαστεί οι δυο ηγέτες) να περνά από την Τσιμισκή και τον Καραμανλή μαζί με τον Ζισκάρ Ντ’ Εσταίν να χαιρετούν τον κόσμο.
Ένας εξ αυτών ήταν ο υφυπουργός Εσωτερικών με αρμοδιότητα Μακεδονία – Θράκης, Κώστας Γκιουλέκας, ο οποίος, όπως ανέφερε κι ο ίδιος στα εγκαίνια, φώναξε κι ένα Vive la France (ζήτω η Γαλλία), τον άκουσε ο Ζισκάρ Ντ΄Εσταίν και χαμογέλασε.
Μια Ευρώπη δίχως πόλεμο
Ο Λαβό υπογράμμισε επίσης τη φιλική, αμοιβαία σχέση που υπάρχει ανάμεσα στους δυο λαούς και τις ηγεσίες τους. Έκανε τον παραλληλισμό της Ευρώπης του 1975 και της τωρινής. Ανέφερε συγκεκριμένα πως τότε και έχοντας βγει ο κόσμος από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στόχος των ιδρυτών αρχικά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα και εν συνεχεία της ΕΟΚ, ήταν να απομακρύνει την πιθανότητα του πολέμου.
Αυτός ήταν ο σκοπός των ιδρυτών της: μια Ευρώπη χωρίς πόλεμο! Αντίθετα, σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύει περισσότερο στην άμυνα. Ο Λαβό ανέφερε δε πως σήμερα ο πόλεμος χτυπά την πόρτα της Ευρώπης έπειτα από όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία, εκεί όπου από τον Φεβρουάριο του 2022 η σύγκρουση επέστρεψε «επειδή η Ρωσία επενέβη στην εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας».
Συνεννόηση και συνεργασία
Κάνοντας μια αναλογία των σημερινών ελληνογαλλικών σχέσεων, ο Λαβό επισήμανε τη στρατηγική εταιρική σχέση που υπάρχει ανάμεσα στο Παρίσι και την Αθήνα. Τόνισε, μάλιστα, πως τις επόμενες μέρες ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας θα μεταβεί στη Γαλλία προκειμένου να παραλάβει την πρώτη φρεγάτα Belharra.
Μια σχέση που αναπτύσσεται περισσότερο και τη βιώνει καθημερινά και στη Θεσσαλονίκη, όπου έρχονται αξιωματικοί είτε για τη Σχολή Αξιωματικών είτε για τη Σχολή Πολέμου εμβαθύνοντας τη στρατιωτική διαλειτουργικότητα ανάμεσα στη Γαλλία και την Ελλάδα.
Ταυτόχρονα πρόσθεσε πως πρόκειται για έναν σημαντικό άξονα εντός της ΕΕ δύο χωρών που συνεννοούνται και συνεργάζονται. Πάντως, υπενθύμισε πως δεν είναι μόνο οι στρατιωτικές σχέσεις αλλά αναρίθμητες καθημερινές εκπαιδευτικές, σε επίπεδο μαθητών, καθηγητών, πανεπιστημίων, προγραμμάτων, έρευνας που αναπτύσσονται και κάνουν πράξη το σύνθημα «Ελλάς – Γαλλία – Συμμαχία».
Η έκθεση στο Γαλλικό Ινστιτούτο
Στην έκθεση στο Γαλλικό Ινστιτούτο παρουσιάζονται εκτός από τα γαλλικά προεδρικά και διπλωματικά αρχεία, τα αρχεία της ΕΡΤ και εκείνα του καναλιού της Βουλής, όπως παρουσιάστηκαν στην πρεσβεία της Γαλλίας.
Στο Λισέ εμπλουτίζεται και με υλικό από μια αφιερωματική έκθεση που πραγματοποίησε τότε η γενική γραμματεία Ενημέρωσης βασισμένη σε πρωτοσέλιδα του Τύπου της Θεσσαλονίκης. Μια έκθεση που ταξίδεψε στην πόλη μας από την Αθήνα και τη πρεσβεία της Γαλλίας, σε μια προσπάθεια να αναδειχθεί η βαθιά και ουσιαστική σχέση και θεμελιωμένη ήδη από τα χρόνια του γαλλικού Διαφωτισμού, την Ελληνική Επανάσταση και τα πρώτα βήματα του κράτους, διαπερνά και τους δύο παγκόσμιους πολέμους, και στη σύγχρονη εποχή και μέσα στους κόλπους πρώτα της ΕΟΚ και τώρα της ΕΕ.
Ειδικά για τη Θεσσαλονίκη η βαθιά αυτή σχέση αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι το Γαλλικό Προξενείο υπάρχει από το 1686…
Η έκθεση Βαλερί Ζισκάρ Ντ’ Εσταίν στην Ελλάδα φιλοξενείται ήδη από τις 3 έως τις 13 Δεκεμβρίου 2025 στην Αίθουσα Αλλατίνη – Ντασό στο Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης. Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη/ Πέμπτη/ Παρασκευή, από 18:00 – 21:00 και Σάββατο, από 11:00 – 14:00. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
