Του Νίκου Φωτόπουλου
«Κουτσή» επιστρέφει σταδιακά στους δήμους της χώρας η δημοτική αστυνομία έπειτα από 13 χρόνια απουσίας, καθώς η επανασύστασή της γίνεται με σοβαρά κενά, ελλείψεις και ασάφειες που δημιουργούν εύλογους προβληματισμούς για την αποτελεσματικότητά της. Τα προβλήματα αυτά επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό και το πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης.
Στις 30 Δεκεμβρίου δημοσιεύθηκε το ΦΕΚ με τους επιτυχόντες για την πανελλαδική στελέχωση της δημοτικής αστυνομίας, κάτι που θα γίνει τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο. Συνολικά πρόκειται για 1.000 άτομα σε όλη τη χώρα, αριθμός που εκ των πραγμάτων δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Στον δήμο Θεσσαλονίκης αναμένονται 83 νέοι δημοτικοί αστυνομικοί, οι οποίοι θα προστεθούν στους 74 που ήδη υπηρετούν. Πρόκειται για σαφή ενίσχυση, η οποία επιτρέπει στον μεγαλύτερο δήμο της Βόρειας Ελλάδας να σχεδιάσει εκ νέου την παρουσία της δημοτικής αστυνομίας σε κεντρικούς άξονες, πλατείες, πάρκα και περιοχές αυξημένης επισκεψιμότητας. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, οι ανάγκες μιας μεγαλούπολης με έντονη καθημερινή δραστηριότητα, τουρισμό και αυξημένα προβλήματα ευταξίας, δεν καλύπτονται πλήρως.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο προβληματική αν στρέψει κανείς το βλέμμα στους μικρότερους δήμους του πολεοδομικού συγκροτήματος που πλέον θα διαθέτουν δημοτικούς αστυνομικούς. Ορισμένοι από αυτούς, όπως η Καλαμαριά, δεν είχαν καθόλου δημοτική αστυνομία τα προηγούμενα χρόνια, καθώς η υπηρεσία καταργήθηκε το 2013, όταν την περίοδο των μνημονίων κρίθηκε από τους δανειστές και τις τότε κυβερνήσεις ως… «μη απαραίτητη πολυτέλεια». Στην πράξη όμως επιτελούσε κρίσιμο έργο, κυρίως στη διατήρηση και προστασία του δημόσιου χώρου.
Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που προκύπτουν αφορά στην εκπαίδευση. Στο παρελθόν οι δημοτικοί αστυνομικοί εκπαιδεύονταν για έξι μήνες πριν αναλάβουν καθήκοντα σε ειδικές σχολές. Σήμερα το υπουργείο Εσωτερικών επιλέγει να τους στείλει… ανεκπαίδευτους στους δήμους, με τον υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο να αναφέρει γενικόλογα, ότι η εκπαίδευση θα γίνει… «εν καιρώ» και μετά την τοποθέτησή τους.
Η επιλογή αυτή προφανώς δημιουργεί αντικειμενικά προβλήματα. Σε δήμους όπως η Θεσσαλονίκη, οι παλαιότεροι δημοτικοί αστυνομικοί μπορούν να καθοδηγήσουν τους νεοεισερχόμενους, τι θα συμβεί όμως σε δήμους που τους στερήθηκαν εδώ και πάνω μία δεκαετία;
Σκοπός και λειτουργία
Με το Ν. 5003/2022 θεσμοθετήθηκε και πάλι η λειτουργία της δημοτικής αστυνομίας. Οι βασικοί σκοποί και οι λειτουργίες της είναι:
- Διατήρηση της δημόσιας τάξης και ασφάλειας: Εφαρμογή κανονισμών για την τάξη στους δρόμους, τις πλατείες, τα πάρκα και τους κοινόχρηστους χώρους.
- Επιβολή κανονισμών και προστίμων: Έλεγχοι για παραβάσεις (π.χ., παράνομο παρκάρισμα, ρίψη απορριμμάτων, κατάληψη πεζοδρομίων) και επιβολή των προβλεπόμενων προστίμων.
- Ευταξία και αισθητική της πόλης: Συμβολή στη διατήρηση της καθαριότητας, της σήμανσης και της καλαισθησίας των αστικών χώρων.
- Προστασία περιβάλλοντος: Έλεγχοι θεμάτων όπως η διαχείριση απορριμμάτων, η ηχορύπανση και η προστασία των ζώων (σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο).
- Συνεργασία με πολίτες: Παροχή πληροφόρησης και υποστήριξης στους δημότες για θέματα που αφορούν τον δήμο.
- Συμπληρωματικός ρόλος: Επικουρία της ΕΛΑΣ σε ζητήματα τοπικής φύσης, καλύπτοντας κενά στην εφαρμογή κανονισμών σε επίπεδο δήμου.
Πώς κατανέμονται ανά δήμο οι δημοτικοί αστυνομικοί
- Δήμος Αμπελοκήπων Μενεμένης: 8
- Δήμος Βόλβης: 2
- Δήμος Δέλτα: 7
- Δήμος Θερμαϊκού: 15
- Δήμος Θέρμης: 20
- Δήμος Θεσσαλονίκης: 83
- Δήμος Καλαμαριάς: 15
- Δήμος Κορδελιού – Ευόσμου: 6
- Δήμος Νεάπολης – Συκεών: 10
- Δήμος Πυλαίας – Χορτιάτη: 6
- Δήμος Παύλου Μελά: 3
- Δήμος Χαλκηδόνος: 6
- Δήμος Ωραιοκάστρου: 8
Θα έχουμε καλύτερο επιχειρησιακό σχεδιασμό
Γράφει ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΓΓΕΛΟΥΔΗΣ
Ο ρόλος της δημοτικής αστυνομίας παραδοσιακά ήταν η προστασία του δημόσιου χώρου. Κοινόχρηστοι χώροι, πάρκα, πλατείες, δρόμοι – ένα ευρύ φάσμα αρμοδιοτήτων…
Με τις νέες διατάξεις, ο ρόλος αυτός διευρύνεται και σε θέματα αστυνόμευσης, καθώς πολλά αδικήματα του δημόσιου χώρου διώκονται πλέον και ποινικά, όπως η απόρριψη ογκωδών αντικειμένων, η περιβαλλοντική μόλυνση και ζητήματα που προκύπτουν σε δάση και πάρκα.
Μέχρι σήμερα ο μικρός αριθμός προσωπικού στον δήμο περιόρι-ζε την αποτελεσματική εφαρμογή. Έτσι, δίναμε έμφαση σε κυκλοφοριακά ζητήματα, πεζοδρόμια και τραπεζοκαθίσματα. Η έλευση επιπλέον 83 δημοτικών αστυνομικών μας επιτρέπει καλύτερο επιχειρησιακό σχεδιασμό, που θα περιλαμβάνει και γειτονιές. Η εκπαίδευση τους αναμένεται να αρχίσει τους πρώτους μήνες του 2026 (Φεβρουάριο–Μάρτιο) και μέσα σε 3–4 μήνες να είναι επιχειρησιακά έτοιμοι.
Προτεραιότητά μας είναι η μόνιμη παρουσία δημοτικών αστυνομικών σε χώρους μαζικής προσέλευσης. Για παράδειγμα, στην Αριστοτέλους, σε μεγάλους άξονες με πολύ κόσμο, σε πεζοδρόμους όπως η Ικτίνου, η Αγίας Σοφίας, η Νέα και η Παλιά Παραλία, σε μεγάλες πλατείες και κοινότητες.
Θέλουμε παρουσία και στις γειτονιές, με τον δημοτικό αστυνομικό κοντά στον πολίτη, να καταγράφει προβλήματα μαζί με τους επόπτες γειτονιάς και να δρομολογείται έτσι η επίλυσή τους. Η αυξημένη παρουσία θα βοηθήσει ιδιαίτερα στην παράνομη στάθμευση και στη δημιουργία μικτών ομάδων αστυνόμευσης. Στόχος μας είναι μια ουσιαστική πολιτική προστασίας του δημόσιου χώρου, με αποκεντρωμένη λειτουργία ανά δημοτικό διαμέρισμα.
Πρέπει να προηγηθεί η εκπαίδευση
Γράφει ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης ΛΑΖΑΡΟΣ ΚΥΡΙΖΟΓΛΟΥ
Για να υπάρξουν άμεσα αποτελέσματα, πρέπει να προηγηθεί εκπαίδευση των δημοτικών αστυνομικών, ώστε μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026 να μπορέσουν να αναλάβουν καθήκοντα οι προσληφθέντες. Η ευνομία και η ευταξία είναι απαραίτητες στις πόλεις μας, όπως και μια σειρά άλλων αρμοδιοτήτων που σήμερα δεν μπορούμε να ασκήσουμε στους δήμους. Η συντριπτική πλειοψηφία των δήμων, λόγω των μνημονίων, δεν διαθέτει καθόλου δημοτική αστυνομία. Η πάγια θέση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι η επανασύσταση της υπηρεσίας. Καταρχάς πρέπει να εγκατασταθεί, να αρχίσει να λειτουργεί, να ασκεί ξανά αρμοδιότητες και στη συνέχεια να εμπλουτιστεί. Όλα αυτά τα χρόνια φάνηκε ξεκάθαρα η διαφορά από την κατάργησή της. Υπάρχει ανάγκη, αλλά και τάση απόκτησης δημοτικής αστυνομίας από τους δήμους. Σε όλη την Ευρώπη υπάρχει, εδώ ακόμη τώρα προσπαθούμε να αποκτήσουμε…
Η Πολιτεία πρέπει να εμπιστευτεί την αυτοδιοίκηση
Γράφει ο δήμαρχος Νεάπολης – Συκεών ΣΙΜΟΣ ΔΑΝΙΗΛΙΔΗΣ
Ο νόμος Κατρούγκαλου διέλυσε πλήρως τη δημοτική αστυνομία. Ζητήσαμε 35 άτομα για να καλύψουμε τις ανάγκες του δήμου και ο τότε υπουργός εσωτερικών, Μάκης Βορίδης, ενέκρινε μόλις 10. Έστω και κουτσουρεμένα, μετά πέντε χρόνια καθυστερήσεων και ανεκπλήρωτων υποσχέσεων, είμαστε στην τελική ευθεία για την εγκατάσταση υπαλλήλων δημοτικής αστυνομίας. Εμείς θέλαμε να λειτουργήσει 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, κι έτσι υπολογίσαμε ότι χρειαζόμαστε τουλάχιστον 35 άτομα. Με αδιαφανή κριτήρια κατανομής, σε έναν δήμο 100.000 κατοίκων δίνουν μόνο 10 δημοτικούς αστυνομικούς. Θα καλύπτουμε μόλις δύο βάρδιες και αυτές με ελλείψεις. Επιπλέον, δεν υπάρχει πρόβλεψη για εξοπλισμό. Αυτά είναι εξωφρενικά πράγματα. Η σύγχρονη ευρωπαϊκή αντίληψη για την αυτοδιοίκηση δεν νοείται χωρίς δημοτική αστυνομία με σοβαρές αρμοδιότητες, πολεοδομικές, περιβαλλοντικές, ακόμα και αυτόφωρες διαδικασίες. Η Πολιτεία πρέπει επιτέλους να εμπιστευτεί την αυτοδιοίκηση. Είμαστε η μόνη χώρα που αποκλίνει από το ευρωπαϊκό μοντέλο, όπως αυτό αποτυπώνεται στο Κογκρέσο του Συμβουλίου της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτονομίας».
Μέγας λάθος η διάλυση της δημοτικής αστυνομίας
Γράφει ο δήμαρχος Πυλαίας – Χορτιάτη ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΚΑΪΤΕΖΙΔΗΣ
Εμείς έχουμε οκτώ άτομα και παίρνουμε άλλα έξι. Ήταν μεγάλο λάθος που διαλύθηκε η δημοτική αστυνομία. Ήταν μια πολλή χρήσιμη υπηρεσία, ένα εργαλείο για τους δήμους. Βοηθά πολύ, χωρίς να αναγκάζεσαι να απευθύνεσαι διαρκώς στην ΕΛΑΣ. Δυστυχώς και πάλι οι δημοτικοί αστυνομικοί είναι λίγοι. Μια σκέψη που κάνω είναι -αφού συζητάμε για μητροπολιτική Θεσσαλονίκη- να υπάρξει κοινή αστυνομία των δήμων του πολεοδομικού συγκροτήματος, ώστε να μη συμβαίνει άλλος δήμος να έχει και άλλος να μην έχει. Να οργανωθεί ενιαία για όλους. Στον δήμο μας η δημοτική αστυνομία πρέπει να ασκεί πολλές αρμοδιότητες, πολεοδομικούς ελέγχους, έλεγχο εργολάβων και οργανισμών κοινής ωφέλειας, τροχονομικά θέματα, ρύπανση, μπάζα κλπ. Υπάρχει ορατός κίνδυνος να τοποθετηθούν υπάλληλοι ανεπαρκώς εκπαιδευμένοι. Δεν ξέρουμε αν, πότε και πώς θα γίνει η εκπαίδευση τους. Η συνεργασία με την ΕΛΑΣ είναι περιορισμένη. Θα ήταν χρήσιμο οι δημοτικοί αστυνομικοί να έχουν και δυνατότητα σύλληψης σε κάποιες περιπτώσεις. Η ανασύσταση είναι καλή, αλλά γίνεται με σοβαρές ελλείψεις.
Οι ανάγκες του δήμου μας είναι μεγάλες
Γράφει η δήμαρχος Καλαμαριάς ΧΡΥΣΑ ΑΡΑΠΟΓΛΟΥ
Εμείς δεν είχαμε δημοτικό αστυνομικό. Η δημοτική αστυνομία καταργήθηκε στην περίοδο των μνημονίων και τώρα περιμένουμε 15 άτομα. Οι ανάγκες του δήμου μας είναι μεγάλες. Υπάρχει τεράστιο ζήτημα στον δημόσιο χώρο και στους ελέγχους, ενώ δεν είναι καθόλου εύκολο να λειτουργούν συνεργεία απλών δημοτικών υπαλλήλων χωρίς καμιά υποστήριξη. Πρόκειται για έναν τρόπο λειτουργίας με αυξημένη γραφειοκρατία, που απαιτεί σύνθετες διαδικασίες. Για την άφιξη των νέων δημοτικών αστυνομικών έχουμε ήδη προβλέψει από πέρυσι κονδύλια για μέσα ατομικής προστασίας, στολές και οχήματα. Όμως, οι δημοτικοί αστυνομικοί θα έρθουν δίχως την απαιτούμενη εκπαίδευση. Γι αυτό, συζητάμε με δήμους, όπως της Θεσσαλονίκης, για μεταφορά τεχνογνωσίας επάνω στην επαναλειτουργία, καθώς δυστυχώς η Καλαμαριά δεν διαθέτει θεσμική μνήμη. Προετοιμαζόμαστε πάντως, αν και έχει καθυστερήσει πολύ και υπάρχουν αυτά τα κενά, που ελπίζουμε ότι με κάποιον τρόπο το υπουργείο Εσωτερικών θα τα επιλύσει. Τουλάχιστον, αυτό μας έχει πει κάπως αόριστα ο κ. Λιβάνιος…
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
