Τη μείζονα σημασία της μετατροπής της έρευνας σε απτές καινοτόμες λύσεις με άμεσο όφελος για την κοινωνία και την οικονομία υπογράμμισε ο υφυπουργός Ανάπτυξης, αρμόδιος για την Έρευνα και την Καινοτομία, Σταύρος Καλαφάτης, κατά τη διάρκεια ημερίδας που πραγματοποιήθηκε σήμερα, στο πλαίσιο της οποίας υπογράφηκε Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ της ΕΥΑΘ ΑΕ και του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ) του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ).
Το Μνημόνιο Συνεργασίας υπέγραψαν η διευθύντρια του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, Αναστασία Χατζηδημητρίου, και ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΑΘ ΑΕ, Άνθιμος Αμανατίδης, παρουσία του υφυπουργού Ανάπτυξης, Σταύρου Καλαφάτη, και του προέδρου της ΕΥΑΘ ΑΕ, Άγι Παπαδόπουλου.
Στόχος του μνημονίου είναι η ανάπτυξη κοινών ερευνητικών δράσεων που βασίζονται στην ανάλυση δεδομένων αλληλούχησης από δείγματα αστικών λυμάτων και χερσαίων υδάτινων οικοσυστημάτων, η υποβολή κοινών προτάσεων χρηματοδότησης σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο, καθώς και δράσεις ενημέρωσης, κατάρτισης και δημιουργίας εξειδικευμένων βάσεων δεδομένων και πληροφοριών. Η συνεργασία εστιάζει, μεταξύ άλλων, στη μελέτη της παρουσίας παθογόνων βακτηριακών πληθυσμών, στον ποιοτικό και ποσοτικό χαρακτηρισμό γονιδίων που συνδέονται με ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά ή φαινόμενα υπερ-μολυσματικότητας, καθώς και στην επιδημιολογική ανάλυση επιλεγμένων παθογόνων ιών.
Η κοινή έρευνα θα διερευνήσει επίσης τη συσχέτιση της χρήσης αντιμικροβιακών παραγόντων με την επικράτηση γονιδίων μικροβιακής αντοχής, ενισχύοντας τις δυνατότητες πρόληψης και έγκαιρης αντιμετώπισης κινδύνων για τη δημόσια υγεία και την ποιότητα των υδάτινων πόρων.
Σ.Καλαφάτης: Η έρευνα αποκτά αξία μόνο όταν μετατρέπεται σε καινοτομία
Στην τοποθέτησή του, ο κ. Καλαφάτης επανέλαβε ότι «καμία έρευνα δεν επιτελεί τον κοινωνικό της προορισμό αν τα αποτελέσματά της δεν μετατρέπονται σε καινοτόμες λύσεις», επισημαίνοντας ότι μόνο μέσα από αυτή τη διαδικασία ενισχύεται η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και βελτιώνεται ουσιαστικά η ευημερία των πολιτών.
Χαρακτήρισε τη σημερινή πρωτοβουλία ως χαρακτηριστικό παράδειγμα γεφύρωσης της θεωρητικής γνώσης με την εφαρμοσμένη πρακτική, μέσω της ανάπτυξης ουσιαστικών συνεργειών μεταξύ δύο φορέων με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα: του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, ενός από τους πλέον δυναμικούς ερευνητικούς φορείς της χώρας στον τομέα των βιοεπιστημών, και της ΕΥΑΘ ΑΕ, που παρέχει υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης σε περισσότερους από 1,2 εκατ. πολίτες στο πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης.
Όπως υπογράμμισε, το μνημόνιο δεν αποτελεί μια τυπική θεσμική πράξη, αλλά ένα ουσιαστικό βήμα διασύνδεσης της επιστήμης με την κοινωνία και τους δημόσιους φορείς, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για βέλτιστη αξιοποίηση πόρων και τεχνογνωσίας, καθώς και για ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία. Πρόσθεσε ότι οι δράσεις θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προτύπων, με την πιλοτική εφαρμογή των συστάσεων του ELIXIR, ενισχύοντας περαιτέρω την προστασία της δημόσιας υγείας.
Κλείνοντας, σημείωσε ότι σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων –δημογραφικών, γεωπολιτικών, κοινωνικών, οικονομικών, ενεργειακών και τεχνολογικών, η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία της χώρας, τονίζοντας ότι τα μνημόνια συνεργασίας αποκτούν αξία μόνο όταν συνοδεύονται από διαρκή δουλειά και μετρήσιμο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της ΕΥΑΘ ΑΕ, Άγις Παπαδόπουλος, ανέδειξε τον ρόλο της εταιρείας ως δημόσιας επιχείρησης κοινής ωφέλειας που διασυνδέεται ενεργά με την έρευνα και την καινοτομία. Όπως ανέφερε, η συνεργασία με έναν φορέα αιχμής της επιστημονικής έρευνας συνιστά ουσιαστικό βήμα για τη σύνδεση των υποδομών κοινής ωφέλειας με τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια, με βασικό στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος μέσω της αξιοποίησης της εγχώριας τεχνογνωσίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη σημασία της ανάλυσης και συσχέτισης δεδομένων από τα αστικά λύματα, τόσο σε ερευνητικό επίπεδο, μέσω της παραγωγής επιστημονικής γνώσης, δημοσιεύσεων και πατεντών, όσο και σε επίπεδο καθημερινής ζωής, καθώς τα δεδομένα αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν για την έγκαιρη διαχείριση ζητημάτων που αφορούν ιογόνους παράγοντες και τη δημόσια υγεία. Υπενθύμισε ότι η συνεργασία στον τομέα αυτό ξεκίνησε ήδη από τον Απρίλιο του 2020, όταν η ΕΥΑΘ, σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, συνέβαλε στον εντοπισμό του ιικού φορτίου του κορονοϊού στα λύματα, σε μια πρωτοποριακή δράση για τα ελληνικά δεδομένα, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι το νέο μνημόνιο θα αποτελέσει τη βάση για μια ουσιαστική και διαρκή σύμπραξη.
Η διευθύντρια του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, Αναστασία Χατζηδημητρίου, τόνισε ότι η έρευνα και η καινοτομία απαιτούν πλέον θεσμοθετημένες συνεργασίες για την αντιμετώπιση σύνθετων προκλήσεων, όπως η κλιματική αλλαγή και η εμφάνιση νέων παθογόνων, οι οποίες δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποσπασματικά. Επισήμανε ότι το ΙΝΕΒ αποτελεί το μοναδικό Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών στη χώρα και δραστηριοποιείται στην προηγμένη βιοανάλυση, στη μεταφορά γνώσης από το εργαστήριο στην πράξη, στην προστασία του περιβάλλοντος και στη μελέτη του μικροβιώματος υδάτινων οικοσυστημάτων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή του ΙΝΕΒ κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν λειτούργησε ως περιφερειακό εργαστήριο του ΕΟΔΥ και ανέλαβε τη γονιδιωματική επιτήρηση του κορονοϊού, αναλύοντας περισσότερα από 340.000 δείγματα PCR και πάνω από 23.000 δείγματα για την αναγνώριση παραλλαγών του ιού.
Ο ερευνητής του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, Φώτης Ψωμόπουλος, παρουσίασε την αξία της ανάλυσης αστικών λυμάτων ως εργαλείου έγκαιρης προειδοποίησης για τη δημόσια υγεία, επισημαίνοντας ότι τα λύματα λειτουργούν ως «καθρέφτης» της κοινωνίας.
Όπως ανέφερε, η μετάβαση από την στοχευμένη ανάλυση PCR στην αλληλούχιση νέας γενιάς (NGS) επιτρέπει την πλήρη χαρτογράφηση του μικροβιώματος, ενώ το πιλοτικό πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2021 επέτρεψε τον έγκαιρο εντοπισμό παραλλαγών του κορονοϊού πριν από την επίσημη καταγραφή τους. Καταλήγοντας, τόνισε ότι το μνημόνιο συνεργασίας σηματοδοτεί το πρώτο βήμα για μια συστηματική επιτήρηση με άμεση πρακτική αξία για την κοινωνία και τη δημόσια υγεία.
Πηγή: ΑΠΕ ΜΠΕ
