Της Βασιλικής Πολίτου
Ήδη από τον Μεσοπόλεμο, το παραλιακό μέτωπο της Καλαμαριάς, που εκτείνεται σε απόσταση εξίμισι χιλιομέτρων, είχε καθιερωθεί ως τόπος αναψυχής για τους κατοίκους της πόλης. Σε απόσταση αναπνοής από τη Θεσσαλονίκη, κάτοικοι και επισκέπτες έπαιρναν τον αέρα τους δίπλα στη θάλασσα, αρκετά χρόνια πριν εγκαινιαστεί, μετά το 1960, από τον ΕΟΤ η Πλαζ της Αρετσούς και προτού ακόμα λειτουργήσει, μετά τη δεκαετία του ’70, η μαρίνα ελλιμενισμού των σκαφών, που μένει, όμως, αναξιοποίητη τα τελευταία τριάντα χρόνια. Ιδιαίτερα προνομιακή θέση στο απαράμιλλης ομορφιάς μέτωπο κατέχει η παραλία της Μίκρας, στις παρυφές της Καλαμαριάς. Ανάμεσα στη Σχολή Δικαστών και το αλιευτικό καταφύγιο της Νέας Κρήνης, ο μικρός της κόλπος παραμένει ημίκλειστος λόγω της φυσικής γεωγραφίας, σαν μαργαριτάρι μέσα στο ανοιγμένο όστρακο, που ακόμα μυρίζει ψάρι και αλάτι.
Ο κολπίσκος της περιοχής γίνεται αποκαλυπτικός όταν γυρίζει και θυμάται τη θαλασσινή ζωή που είχε στις απαρχές του εμπορίου, έναν αιώνα πίσω, με τις καρδιές των προσφύγων να χτυπούν εντονότερα στο νοτιοανατολικό άκρο της Θεσσαλονίκης. Τότε, που πρόχειρα γεφύρια – ξύλινα, στενά, σχεδόν δανεικά από τη στεριά – απλώνονταν στο βάθος του Θερμαϊκού, έως εξήντα μέτρα, για να συναντήσουν τα καΐκια. Σώμα με σώμα πάλευαν τα ψάρια μήπως γλυτώσει, έστω ένα, πριν από το αδήριτο τέλος, καθώς οι ψαράδες άφηναν το εμπόρευμα στα χέρια των καταστηματαρχών· των πρώτων που επιχείρησαν στην περιοχή της Μίκρας κατά τη δεκαετία του ‘30.
Από το καφενείο στο νέο «Μαϊάμι»
«Ο παλαιότερος εκ των οποίων υπήρξε ο προπάππος μου, ο Δημήτρης Μαμάης, που ξεκίνησε ανεπίσημα να λειτουργεί το τότε καφενείο “Μαϊάμι”, ήδη από το 1938, ενώ η επίσημη ημερομηνία έναρξης είναι η 26η Νοεμβρίου 1945, χάρη στην οποία βραβεύτηκε η επιχείρηση από το Επαγγελματικό Επιμελητήριο, ως το πιο παλιό ΑΦΜ της εστίασης», αφηγείται με συγκίνηση η κ. Ντίνα Τέρτση, που έχει εξελίξει, ομού με την αδερφή και τον εξάδελφό τους, τον παλιό καφενέ, σε ψαροφαγικό εστιατόριο της νέας εποχής. «Παντρεύουμε με το σήμερα, βέβαια, πολλά από τα παραδοσιακά στοιχεία που υπήρχαν, όταν πρωτολειτούργησε το μαγαζί. Όπως είναι η οροφή από τις καλαμιές, στην κλειστή αίθουσα, και η ψαριέρα που είναι χτιστή στο χέρι, από μάστορα της εποχής του ‘40». Περιηγούμαστε μαζί της από την κλειστή βεράντα, με πανοραμική θέα στο Θερμαϊκό, μέχρι την ανοιχτή βεράντα. Εδώ ακριβώς που σκάει το κύμα!
«Όλοι οι καλλιτέχνες, οι πολιτικοί, οι άνθρωποι των γραμμάτων μάς έχουν τιμήσει με την παρουσία τους. Από την Αλίκη Βουγιουκλάκη, τη Ρένα Βλαχοπούλου και τη Φέι Νταναγουέι, μέχρι τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά και τη Βασίλισσα Σοφία, που γευμάτισε μετά του συζύγου της και βασιλιά της Ισπανίας, Χουάν Κάρλο τον Α΄», εξιστορεί η κ. Ντίνα, διευκρινίζοντας ότι η περιοχή Μαϊάμι δεν είναι επίσημη ονομασία, αλλά έμεινε από την ευρύτατη χρήση της από τους ανθρώπους, που συρρέουν στη συνοικία για να γευτούν φρέσκο ψάρι, πρώτης ποιότητας.
Δεν έχουν αλλάξει πολλά από το παρελθόν. Σχεδόν εκατό χρόνια η παραλία της Μίκρας έχει το «Μαϊάμι», έχει τον «Βράχο» και τον μεταγενέστερο «Θερμαϊκό», που ανοίγει κάθε καλοκαίρι. Γυαλίζουν σαν νομίσματα που δεν παραχαράσσονται. «Δίνουμε καθημερινά αγώνα ώστε να ικανοποιούμε στον απόλυτο βαθμό τον πελάτη, αλλά οι επιχειρήσεις απαιτούν και άλλες έξυπνες κινήσεις. Προσανατολισμένες στην εξωστρέφεια, αλλά και στην ψηφιακή αναβάθμιση είναι απαραίτητες για τη βιωσιμότητά μας, καθότι οι καιροί εξακολουθούν να είναι δύσκολοι για το επιχειρείν. Τα μνημόνια παρήλθαν, αλλά οι τραπεζικές κάνουλες δεν άνοιξαν ακόμη», σημειώνει όλο νόημα η κ. Ντίνα, όσο μας δείχνει αυτό που τώρα δεν έχει ο οικισμός: Το διπλανό μαγαζί με ψαρικά, τη «Χαρά», που δεν άντεξε κάτω από την οικονομική ασφυξία. «Τα μαγαζιά που άφησαν εποχή οφείλουμε να τα θυμόμαστε, γιατί χωρίς μνήμη δεν μπορεί να σκεφτεί με καθαρό μυαλό αυτή η μικρή γωνιά της Μίκρας, αλλά και η Καλαμαριά γενικότερα, ώστε να αποφασίσει ποια θέλει να είναι η αυριανή εικόνα της. Γιατί Ριβιέρα δεν μας λες πλέον», λέει η ιδιοκτήτρια, κάνοντας αναφορά στο ζήτημα της μαρίνας Αρετσούς που παραμένει πεδίο διαφωνίας. Ο Δήμος Καλαμαριάς προσφεύγει επανειλημμένα στο ΣτΕ, αμφισβητώντας το εύρος της ιδιωτικής εκμετάλλευσης και περιορίζοντας τον όγκο δόμησης, ενώ το Υπερταμείο προωθεί σχέδια που η δημοτική αρχή χαρακτηρίζει περισσότερο real estate παρά αναβάθμιση μαρίνας.
Το καινούργιο σπίτι των ψαράδων
«Ευτυχώς, όμως, που μια εκκρεμότητα του παρελθόντος κλείνει. Γιατί ολοκληρώνεται το Αλιευτικό Καταφύγιο της Νέας Κρήνης, με την παράδοσή του να τοποθετείται εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026», μοιράζεται μαζί μας η κ. Βενετία Χριστοδούλου, όσο μας κατατοπίζει σχετικά με την ακριβή τοποθεσία του καινούριου σπιτιού που θα αποκτήσουν οι ψαράδες. «Είναι πολύ σημαντικό που δημιουργείται η πρώτη υποδομή για τον πρωτογενή μας τομέα, που είναι κατά βάση η αλιεία στην περιοχή μας». Όσο βλέπουμε τις φορτηγίδες που φέρουν μηχανήματα ικανά να σκάβουν το βυθό, για να διευκολύνουν την είσοδο των καραβιών, χαζεύουμε από την κάτω βεράντα της ψαροταβέρνας «Βράχος» την απογευματινή εικόνα του Θερμαϊκού, την ώρα που μεθάει στην αγκαλιά του ο ήλιος. Τέταρτης γενιάς η κ. Βενετία, συνεχίζει την παράδοση του προπάππου της, Παναγιώτη Χριστοδούλου, που ήρθε από τη Σμύρνη με καημό, αλλά τον έκανε κουρμπάνι. «Ως τσιπουράδικο ξεκίνησε το μαγαζί. Τράταρε τους διερχόμενους ψαράδες, ενώ ο παππούς εμπορευόταν τις τιμές για τις γόπες και τα μπαρμπούνια, όσο αυτά γλιστρούσαν έξω από τους κουβάδες». Μεγαλωμένη με αγάπη, μόνο αγάπη μπορεί να προσφέρει στους πελάτες. Και φρέσκο ψάρι φυσικά.
Το κύμα… φέρνει ιστορίες
Στο «Μαϊάμι» της Μίκρας, όσο και αν αλλάζουν μαρίνες, μαγαζιά και άνθρωποι, το κύμα συνεχίζει να φέρνει ιστορίες από τα κοντινά, αλλά και τα πλέον απομακρυσμένα λιμάνια του κόσμου. Η Ντιάνο Σαμουργκάνοβα ήρθε από το Αρχάγγελσκ στον Θερμαϊκό, με τον πατέρα της που ήταν αλεξιπτωτιστής στο ναυτικό. «Η οικογένειά μου έφτασε στη Θεσσαλονίκη το ‘96. Μπαμπάς, μαμά, κι εγώ μωρό, ήρθαμε ως οικονομικοί μετανάστες από τη Σοβιετικής Ένωσης της περεστρόικα και ήταν ό,τι καλύτερο για εμάς. Ο κόσμος μας αγκάλιασε από το πρώτο λεπτό, μέχρι να αρχίσουμε να βάζουμε τα θεμέλια της νέας μας αρχής». Με σπουδές στη Νομική, εργάζεται εδώ και δέκα χρόνια σε δικηγορικό γραφείο στη Θεσσαλονίκη, ενώ στον ελεύθερό της χρόνο βγάζει βόλτα τον Νικήτα, που είναι ημίαιμο τσοπανόσκυλο.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
