Της Βασιλικής Πολίτου
«Γύρω γύρω όλοι στη μέση ο Μανώλης» έπαιζαν πιτσιρικάδες στην Πλατεία Άθωνος οι γεννημένοι τη δεκαετία του ‘60, συμμετέχοντας οργανικά στη διαμόρφωση της κυκλικής, λίγο ελλειπτικής της μορφής. Ακόμα και μετά την πυρκαγιά του 1917, όταν επαναχαράχθηκαν οι βασικοί άξονες του κέντρου, η πλατεία διατήρησε τη χρήση της ως κόμβου, ενώ ο ακανόνιστος χώρος «στρογγύλεψε», όχι από τον διαβήτη. Είναι τα πλακόστρωτα δρομάκια που τη σχεδίασαν φυσικά. Όσα συγκλίνουν από την Πλατεία Αριστοτέλους έως την Αγίας Σοφίας και από το Καπάνι μέχρι την Εγνατία οδό.
Συνυφασμένη με το εμπόριο, η πλατεία συνεχίζει να λειτουργεί ως αγορά: με ταβέρνες, καφέ, μανάβικα και μικροεργαστήρια, δίνοντας συνέχεια στο παζάρι των προηγούμενων δεκαετιών που έκαναν οι έμποροι και οι κυρατζήδες πάνω στα άλογα. Ενώ οι καλόγεροι από την Αθωνική Πολιτεία πωλούσαν κομποσκοίνια και εικονίτσες, καθώς μοίραζαν ευλογίες στους πιστούς.
Η Καστριτσίου…
«Η Καστριτσίου είναι μία ζωογόνος οδός της περιοχής μας», λέει η κ. Ανδριάνα Νεραντζάκη, που διατηρεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια το σύγχρονο παντοπωλείο «Entopica». Βέρα Θεσσαλονικιά, κάνει καθημερινά τη διαδρομή Ντεπώ – Αγία Σοφία, και πλέον σε πιο σύντομο χρόνο λόγω μετρό. «Βοηθάει φυσικά που η στάση είναι δίπλα μας, μόνο που προς το παρόν η επισκεψιμότητα στους εμπορικούς δρόμους της πλατείας Άθωνος δεν έχει μεταβληθεί ιδιαίτερα. Οι περισσότεροι με το που φτάνουν κατεβαίνουν κατευθείαν προς τα κάτω. Στον πεζόδρομο της Αγίας Σοφίας, μέχρι να πιάσουν λιμάνι», αλλά μας εξηγεί ότι τα μικρά και παραδοσιακά καταστήματα της περιοχής έχουν για σταθερή πελατεία τους μόνιμους κατοίκους, γεγονός που εμπνέει ασφάλεια σε όσους επιχειρούν, καθώς χτίζουν με τα χρόνια σχέσεις εμπιστοσύνης με τους γείτονες. «Γι΄αυτό και πρωταρχικό μέλημα του καταστήματος είναι να προμηθεύει τους πελάτες με προϊόντα πρώτης κατηγορίας, και μάλιστα από μικρούς παραγωγούς. Γνωρίζοντας τον τόπο μας μέσα από ταξίδια γευστικά», συμπληρώνει η νεαρή επαγγελματίας.
…και οι ιππότες
«Όρεξη να έχετε και θα ακούσετε ιστορίες και για την περιοχή και για τη Θεσσαλονίκη», μας λέει σαν άλλος σύγχρονος Θερβάντες ο κ. Λάζαρος Μακρίδης, νυν ιδιοκτήτης του wine bistro «Τα 7 Κτήματα +», αλλά ευρέως γνωστός ως ραδιοφωνικός παραγωγός και αγαπητός στον κόσμο της πόλης για το ιστορικό του μαγαζί «Δον Κιχώτης». Ο «ήρωάς» του άλλαξε σε διάστημα είκοσι ετών τρία σπίτια, για να αποσυρθεί μόνιμα στην εσωτερική γωνιά του μαγαζιού, που περιβάλλει τον χώρο του μπαρ. Τα «7 Κτήματα+» λειτουργούν ως οινο-γαστρονομικός προορισμός εδώ και έντεκα χρόνια, αφότου έκλεισε ο κύκλος ζωής του «Δον Κιχώτη», το 2014. «Η φιλοσοφία του bistro είναι η ποιότητα της πρώτης ύλης να συμβαδίζει με τις προσιτές τιμές. Πράγμα, που αν και απίστευτο στο πρώτο άκουσμα, εντούτοις πετυχαίνει. Συνεργαζόμαστε αποκλειστικά με 7 κτήματα συν ένα φιλοξενούμενο για μια περίοδο εξαμήνου ή και ενός έτους. Τόσο οι τιμές των κρασιών, όσο και των εδεσμάτων, των τυροκομικών και των αλλαντικών, συνθέτουν τον καλύτερο γευστικό πίνακα.
Στην πίσω αυλή
Στην Άθωνος η μυρωδιά των μπαχαρικών, του ψημένου κρέατος και των φρέσκων προϊόντων ικανοποιούν ακόμα και τους πιο απαιτητικούς γευστικούς κάλυκες. Φτάνει κανείς να ρίξει μια ματιά στην περιοχή, που κρατάει στην αγκαλιά της την πλατεία με τον μεγάλο πλάτανο. Όπως και στην πίσω αυλή της, όπου βρίσκεται το παραδοσιακό ψητοπωλείο «Κατσαμάκα» των αδελφών Γρηγοριάδη. «Κάτσε, φάε, πιες στην αμάκα, σημαίνει η ονομασία του μαγαζιού. Συνεχίζει την παράδοση των Θρακιωτών που κάθονταν αμάκα, σαν τράκα δηλαδή, και έκαναν γλέντια τρικούβερτα», μας πληροφορεί ο κ. Πέτρος, που εδώ και 23 χρόνια φιλεύει, μαζί με τον μεγάλο του αδερφό, τους Θεσσαλονικείς και τους επισκέπτες της γειτονιάς. Με καταγωγή από το Ιντζέκιοϊ, τα δυο αδέρφια, συνεχιστές της πατρώας ρίζας, φροντίζουν να κρατούν αναμμένη τη φλόγα της παράδοσης, που περνάει μέσα από το στομάχι όπως ο έρωτας. «Γι’ αυτό και οι πρώτες ύλες είναι άλφα άλφα. Δουλεύουμε αποκλειστικά με νωπό κρέας και δυο παραγωγούς που εμπιστευόμαστε σταθερά εδώ και τόσα χρόνια», λέει ο κ. Πέτρος, που όμως δεν μασάει τα λόγια του και καταγγέλλει ως φοροληστρική την πολιτική του κράτους, που διατηρεί το ΦΠΑ στο 24 τοις εκατό, δημιουργώντας συνθήκες ασφυξίας στους μικρομεσαίους επαγγελματίες.
Εμπορικό κέντρο με ιστορική ταυτότητα
Η ιστορία της αρχίζει μετά την πυρκαγιά του 1917, καθώς αποτέλεσε μέρος των τότε νέων πολεοδομικών σχεδίων για την ανοικοδόμηση της ιστορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης. Μικρά ισόγεια, στοές και διώροφα κτήρια επέτρεψαν τη στέγαση και τη δραστηριότητα εμπόρων της πόλης. Σταδιακά, η πλατεία καθιερώθηκε σαν μέρος του εμπορικού κέντρου, όχι μόνο λόγω της πολύ καίριας θέσης της, αλλά και λόγω της ποικιλίας εμπορευμάτων, που μπορεί κανείς να βρει σε αυτήν μέχρι και σήμερα. Η πλατεία έχει πλήθος διεξόδων σε κεντρικούς δρόμους της πόλης, των οποίων τα ονόματα προέρχονται από εκπαιδευτικούς και διανοούμενους, που ζούσαν στη Μακεδονία από τον 18ο έως τον 20ο αιώνα. Η γειτονιά πλέον φιλοξενεί πιο σύγχρονα και εναλλακτικά μαγαζιά και λειτουργεί σαν πόλος έλξης τουριστών. Διαθέτει έναν αστικό κι αυθεντικό χαρακτήρα, ο οποίος εντυπωσιάζει κι αναδεικνύει μία διαφορετική πλευρά της πόλης, προερχόμενη από το παρελθόν της.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
