Ως «έναν από τους πιο δυναμικούς και προορατικούς παράγοντες στην Ευρώπη, στον τομέα των δεξιοτήτων που συνδέονται με τις πολιτικές της αγοράς εργασίας», χαρακτήρισε την Ελλάδα η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ροξάνα Μινζάτου, μιλώντας σήμερα σε δημοσιογράφους, με την ευκαιρία της επίσκεψής της στο Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop), στη Θεσσαλονίκη.
Όπως είπε, αυτό που διαπίστωσε έπειτα και από τις συναντήσεις που είχε με εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης στην Αθήνα είναι πως η σύνδεση των δεξιοτήτων με την αγορά εργασίας αποτελεί «προτεραιότητα για την ελληνική κυβέρνηση» και ότι η δυναμική της χώρας σε αυτό το πεδίο είναι «πολύ καλή».
«Η Ελλάδα ξεκίνησε μια πορεία μετά τα χρόνια της κρίσης, γύρω στο 2008-2010, όταν η οικονομική κρίση επηρέασε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Ξεκίνησε από μια περίοδο με πολλές προκλήσεις. Κοιτάζοντας όμως την εξέλιξη, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, υπάρχει σαφώς θετική τάση, με τη χρήση ευρωπαϊκών πόρων και πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και με πρωτοβουλίες που προωθούν οι τοπικές και εθνικές αρχές» υπογράμμισε η κα Μινζάτου.
Κατά την εκτελεστική αντιπρόεδρο της Κομισιόν, αρμόδια για τα Κοινωνικά Δικαιώματα, τις Δεξιότητες, τις Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας και την Ετοιμότητα, προκλήσεις προφανώς υπάρχουν, τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε άλλα κράτη-μέλη: «Παρατηρούμε μια αναντιστοιχία ανάμεσα στις δεξιότητες που προκύπτουν από την εκπαίδευση και την κατάρτιση και τα skills που ζητά η αγορά εργασίας. Ωστόσο, αυτό αντιμετωπίζεται και με τη βοήθεια ευρωπαϊκών κονδυλίων. Συζητήσαμε εκτενώς για τις επενδύσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στον τομέα των δεξιοτήτων στην Ελλάδα. Πράγματα γίνονται» εκτίμησε.
Υπενθύμισε ότι χθες ενημερώθηκε επιτόπου για δύο σημαντικές πρωτοβουλίες: μία για την επαγγελματική κατάρτιση και τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα επενδύει στην εκπαίδευση επαγγελματιών των κλάδων της αρτοποιίας και της ζαχαροπλαστικής, αλλά και μία για ανθρώπους με αναπηρία που εκπαιδεύονται σε διάφορες θέσεις εργασίας σχετικές με τη μεταποίηση.
«Είδαμε ότι με τις σωστές ιδέες και με τη χρηματοδότηση που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν πραγματικά να αλλάξουν ζωές. Συζητήσαμε επίσης για την ανάγκη να δοθεί έμφαση στις δεξιότητες STEM, γιατί θεωρώ ότι αυτό είναι πολύ σημαντικό. Είδαμε παραδείγματα που εφαρμόζει η Ελλάδα στα σχολεία, όπου τα παιδιά έρχονται σε επαφή από μικρή ηλικία με επαγγέλματα που σχετίζονται με τις επιστήμες STEM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική και Μαθηματικά), ώστε αργότερα να επιλέγουν να σπουδάσουν αυτά τα αντικείμενα. Επομένως, είναι σαφές ότι τα πράγματα κινούνται (στην Ελλάδα) προς τη σωστή κατεύθυνση και τα ευρωπαϊκά κονδύλια στηρίζουν αυτές τις προσπάθειες» υπογράμμισε.
Φυσικά, πρόσθεσε, χρειάζεται να εξεταστεί και ο αντίκτυπος της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στην αγορά εργασίας, καθώς αυτή μετασχηματίζει τη διδασκαλία και τα προγράμματα σπουδών: «Συζητήσαμε με τον Υπουργό Παιδείας μια ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, σχετικά με το πώς μπορούν να ενσωματωθούν εργαλεία ΤΝ στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών και στη διδακτική διαδικασία. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες και μεταρρυθμίσεις είναι απολύτως σημαντικές. Το βασικό μήνυμα είναι πάντα το ίδιο: χρειάζεται συνοχή και συνέργεια μεταξύ εκπαίδευσης, δεξιοτήτων και αναγκών της αγοράς εργασίας» είπε η κα Μινζάτου και πρόσθεσε πως θεωρεί ότι η συνεργασία μεταξύ εκείνων που είναι υπεύθυνοι για την απασχόληση και εκείνων που είναι υπεύθυνοι για την εκπαίδευση πρέπει να είναι πολύ στενή, κάτι που πράγματι συμβαίνει στην Ελλάδα.
Παράγει η ΕΕ δεξιότητες ΤΝ στον επιθυμητό βαθμό;
Ωστόσο, οι ελληνικές και άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες δυσκολεύονται να καλύψουν κενά σε επαγγελματίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών. Παράγει η Ευρώπη δεξιότητες ΤΝ με τον ρυθμό που χρειάζεται, για να παραμείνει ανταγωνιστική; Όπως επισήμαν η κα Μινζάτου, απαντώντας σε ερώτημα του ΑΠΕ-ΜΠΕ, παρά τις θετικές εξελίξεις στην Ελλάδα και σε άλλα κράτη-μέλη, οι εταιρείες πράγματι δυσκολεύονται να βρουν το ταλέντο και τις δεξιότητες που χρειάζονται.
«Γι’ αυτό η εκπαίδευση STEM αποτελεί πολιτική προτεραιότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προσπαθούμε να ενθαρρύνουμε τα κράτη-μέλη να επενδύσουν περισσότερο σε αυτόν τον τομέα, ήδη από την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση (…). Ιδιαίτερα θέλουμε να ενθαρρύνουμε κορίτσια και γυναίκες να σπουδάσουν σε αυτούς τους τομείς» είπε και γνωστοποίησε ότι στο πλαίσιο του «Union of Skills» έχει παρουσιάσει την πρωτοβουλία «Ένα εκατομμύριο νέες γυναίκες και κορίτσια στην εκπαίδευση STEM έως το 2028».
Κατά την κα Μινζάτου, οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε αυτόν τον τομέα, παρότι έχουν ταλέντο και δυνατότητες. «Θέλουμε να τους δώσουμε την ευκαιρία να γίνουν επίσης ειδικοί στην πληροφορική, στην κυβερνοασφάλεια και σε άλλους τεχνολογικούς τομείς. Πρόκειται για ποιοτικές και περιζήτητες θέσεις εργασίας, όπου υπάρχουν ελλείψεις. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος μεταξύ ανδρών και γυναικών. Φυσικά, τα αποτελέσματα αυτών των πολιτικών δεν μπορούν να φανούν άμεσα, χρειάζεται είναι μια διαδικασία» διευκρίνισε.
Μαγνήτης για ταλέντα
Μέσω της πρωτοβουλίας «Choose Europe» («Επίλεξε την Ευρώπη»), η ΕΕ ευελπιστεί να προσελκύσει στη Γηραιά Ηπειρο περισσότερους ερευνητές από άλλες περιοχές του κόσμου. Τα καταφέρνει; «Η Ευρώπη διαθέτει σημαντικές πρωτοβουλίες που υποστηρίζονται από ευρωπαϊκά κονδύλια, υποτροφίες και προγράμματα που βοηθούν ταλαντούχους ανθρώπους από άλλες περιοχές του κόσμου να έρθουν στην Ευρώπη για να καινοτομήσουν (…), να κάνουν έρευνα, (…) να δημιουργήσουν startups και να αναπτύξουν επιχειρήσεις στην Ευρώπη» διευκρίνισε, απαντώντας σε ερώτημα του ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Παράλληλα, τόνισε, είναι εξίσου σημαντικό η Ευρώπη να επενδύει στο ευρωπαϊκό ταλέντο ώστε να μην φεύγει στο εξωτερικό. «Για παράδειγμα, στην επόμενη περίοδο του προγράμματος Erasmus+ (2028-2034) προτείνουμε αύξηση του προϋπολογισμού κατά 50%. Μέρος της πρότασης είναι η δημιουργία υποτροφιών STEM. Αυτό θα δώσει οικονομική στήριξη σε ταλαντούχους νέους Ευρωπαίους, ώστε να παραμείνουν στην Ευρώπη και να αναπτύξουν εδώ τις ιδέες τους. Θέλουμε η Ευρώπη να είναι μαγνήτης για ταλέντα (από άλλες περιοχές του κόσμου), αλλά ταυτόχρονα να διατηρεί το δικό της» γνωστοποίησε.
Η πρωτοβουλία «Choose Europe» παρουσιάστηκε στα τέλη του 2025 και βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, οπότε δεν υπάρχουν ακόμη μετρήσιμα αποτελέσματα: «Οι πολιτικές αξιολογούνται αφού εφαρμοστούν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένα σύστημα με πολύπλοκες διαδικασίες διαπραγμάτευσης και συναίνεσης μεταξύ των κρατών-μελών. Πρέπει πρώτα να συμφωνήσουν όλα τα κράτη. Είμαι όμως αποφασισμένη να κάνω τις υποτροφίες STEM πραγματικότητα. Ίσως σε μερικά χρόνια, όταν επιστρέψω στο Cedefop, να μπορώ να σας πω τι πετύχαμε με αυτή την πρωτοβουλία» κατέληξε η κα Μινζάτου.
Από την πλευρά του, ο διευθυντής του Cedefop, Γιούργκεν Σίμπελ (Jürgen Siebel) υπενθύμισε πως το έργο του Κέντρου (σ.σ. το οποίο αποτελεί αποκεντρωμένο οργανισμό της ΕΕ με έδρα τη Θεσσαλονίκη) αφορά κυρίως τη δημιουργία «ευφυΐας δεξιοτήτων» (skills intelligence), δηλαδή τη συγκέντρωση και τεκμηρίωση πληροφορίας για τα συστήματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και την παρακολούθηση των πολιτικών εξελίξεων σε αυτόν τον τομέα.
«Αυτό είναι το έργο που κάνουμε. Και αυτή η δουλειά τροφοδοτεί άμεσα τις πρωτοβουλίες της ΕΕ, παρέχοντας την απαραίτητη τεκμηριωμένη βάση για τη δημιουργία ουσιαστικών πολιτικών. Συλλέγουμε δεδομένα, τα αναλύουμε και αυτά στη συνέχεια ενημερώνουν τη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων. Δεν χαράζουμε πολιτική οι ίδιοι, αλλά παρέχουμε την επιστημονική βάση για αυτήν» τόνισε.
Πηγή: ΑΠΕ ΜΠΕ / Αλεξάνδρα Γούτα
