Της Ελισάβετ Σταυριανίδου
Όταν η κυβέρνηση μετέτρεπε πέντε μουσεία της χώρας σε ΝΠΔΔ, ήταν σαν να ανακοινώνει το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου, καθώς το καλοκαίρι του 2025, για πρώτη φορά στα χρονικά μπήκε «λουκέτο» σε αίθουσες του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, αλλά και στο μνημείο-σύμβολο της πόλης, τον Λευκό Πύργο.
Στο φουλ της τουριστικής σεζόν συνέβη το αδιανόητο, να κλείσουν, λόγω ελλείψεων προσωπικού, για δεκαπέντε ημέρες αίθουσες του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, μάλιστα, τόσο το μουσείο, όσο και το μνημείο του Λευκού Πύργου, λειτουργούσαν με χειμερινό ωράριο και έκλειναν στις 15.30 το μεσημέρι!
Στο κενό οι σχεδιασμοί
Για τη θλιβερή αυτή εξέλιξη είχαν προειδοποιήσει οι αρχαιολόγοι της χώρας με συνεχείς ανακοινώσεις, αλλά και κινητοποιήσεις, χωρίς ωστόσο να εισακουστούν.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων δήλωνε την απόλυτη αντίρρησή του σε κάθε σχέδιο μετατροπής των μεγάλων δημόσιων μουσείων (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού) σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ).
Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, η απόσπαση των μουσείων από το σώμα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και η μετατροπή τους σε αυτοτελείς δομές, διοικούμενες από διορισμένο διοικητικό συμβούλιο, είναι πράξη ανακόλουθη και αντίθετη με την ίδρυση και λειτουργία τους ως ιστορικών υπηρεσιών, το πλούσιο έργο που παράγεται από το εξειδικευμένο προσωπικό τους, και κυρίως τον δημόσιο, πολιτιστικό, επιστημονικό και παιδευτικό τους ρόλο, που επιτελούν με σύγχρονο τρόπο, προς όφελος όλων των πολιτών.
Ούτε τρία χρόνια μετά την εφαρμογή του μεγαλεπήβολου σχεδίου, οι υποσχέσεις της κυβέρνησης για διοικητική και οικονομική ευελιξία, χωρίς τις αγκυλώσεις του Δημοσίου, έπεσαν στο κενό. «Η μετατροπή των μουσείων σε ΝΠΔΔ είναι το πρώτο στάδιο για την πλήρη ιδιωτικοποίησή τους, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αναδείξουμε όσο το δυνατό περισσότερες πτυχές του ζητήματος. Εκτός από τα ζητήματα λειτουργίας είναι σημαντικό να γνωρίζουμε από ποιον και με ποιο τρόπο καθορίζεται η μουσειακή πολιτική. Διοικητικά συμβούλια διορισμένα από τον/την εκάστοτε υπουργό πολιτισμού, μάλλον δεν αποτελούν εχέγγυα για μουσεία ανοιχτά στο σύνολο της κοινωνίας. Αντίθετα, μάλλον μας προϊδεάζουν για οργανισμούς προσανατολισμένους στην εξυπηρέτηση πολιτικών ή και οικονομικών συμφερόντων», σημειώνει ο Γιάννης Καρλιάμπας, εκπρόσωπος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων στη Μακεδονία.
Προσλήψεις κατόπιν εορτής
Σε μια προσπάθεια επίλυσης των προβλημάτων, η διοίκηση προχώρησε σε προσλήψεις, ενώ μόλις τον προηγούμενο μήνα προκηρύχθηκαν 30 θέσεις με σύμβαση Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου διάρκειας πέντε μηνών. «Το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού είναι στελεχωμένο με έμπειρο, μόνιμο και με σύμβαση αορίστου χρόνου φυλακτικό προσωπικό, το οποίο καλύπτει τις κύριες ανάγκες για την εύρυθμη λειτουργία του.
Το δυναμικό αυτό ενισχύεται ανάλογα με την περίοδο μειωμένης ή μέτριας και υψηλής επισκεψιμότητας, με ικανό αριθμό εκτάκτου φυλακτικού προσωπικού, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες ασφαλείας των εκθεσιακών χώρων και των υποδομών, καθώς και η εξυπηρέτηση των επισκεπτών», είχε δηλώσει με αφορμή το «λουκέτο» ο πρόεδρος του Δ.Σ. του Μουσείου, Χαράλαμπος Μπακιρτζής, με τον ίδιο να υπερθεματίζει της έγκαιρης εκκίνησης διαδικασιών προσλήψεων και συνέχισής τους, με εντατικούς ρυθμούς.
Η απαξίωση του Βυζαντινού Μουσείου
Η «Θ» είχε καταγράψει με αυτοψία τα προβλήματα με δημοσίευμα στις 31ης Μαΐου 2025, πριν ακόμη μπει το «λουκέτο» των 15 ημερών, όπου μεταξύ άλλων καταγράφηκαν αποκολλημένοι σοβάδες, υγρασίες, κουβάδες και πρόχειρες κατασκευές να συγκεντρώνουν τα νερά, ανάμεσα σε περισσότερα από 3.000 αρχαιολογικά αντικείμενα, κειμήλια και έργα τέχνης.
Η άνοιξη του 2025 – με την τουριστική σεζόν φυσικά να έχει εκκινήσει- βρήκε το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης να λειτουργεί με χειμερινό ωράριο (8.00-15.30), κάθε Τρίτη να είναι κλειστό, από τις συνολικά έντεκα αίθουσες να λειτουργούν ορισμένες, το πωλητήριο να είναι κλειστό, το καφέ-εστιατόριο «Β» να είναι κλειστό, να μην υπάρχει νερό-αυτόματος πωλητής για τους επισκέπτες, ενώ οι τουαλέτες δεν άνοιγαν κάθε μέρα.
Παράλληλα, το ωράριο λειτουργίας του Λευκού Πύργου (μνημείο, η λειτουργία του οποίου υπάγεται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης) ήταν κι αυτό χειμερινό: 8.00-15.30. Παρέμεινε ωστόσο ανοικτό και τις επτά μέρες της εβδομάδας. «Η εκχώρηση των αρμοδιοτήτων του δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα είναι κεντρική κυβερνητική επιλογή. Αυτό είναι σε βάρος της κοινωνίας είτε αφορά την υγεία και την παιδεία, είτε τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η υπεράσπιση των δημόσιων αγαθών είναι η δική μας επιλογή», υπογραμμίζει ο εκπρόσωπος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων στη Μακεδονία, Γιάννης Καρλιάμπας.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
