Ας ξεκινήσουμε από τα δεδομένα. Η ταινία «Καποδίστριας» ήδη «κόβει» πολλά εισιτήρια. Χωρίς κρατική επιχορήγηση και χωρίς διαφήμιση, βγήκε στις αίθουσες και το κοινό σπεύδει να την παρακολουθήσει. Στην Αθήνα η πρεμιέρα ήταν sold out ήδη από τα Χριστούγεννα, το ίδιο και στη Θεσσαλονίκη.
Σε δημοτικό κινηματογράφο περιφερειακού δήμου της πόλης όπου προβαλλόταν άλλη ταινία, τα τηλέφωνα έσπαγαν: «Πότε φέρνετε τον Καποδίστρια»; Υπάρχουν φυσικά και οι απέναντι. Πάντα. Μόνο που σε αυτή την περίπτωση προσπαθούσαν να φτιάξουν κλίμα πριν καν αρχίσει η προβολή της ταινίας, καταλογίζοντας στον Γιάννη Σμαραγδή περιορισμένο ταλέντο και ταυτόχρονα αυθαίρετη προσέγγιση της ιστορικής πραγματικότητας. Ορισμένοι μάλιστα απομόνωσαν σκηνές της ταινίας προσπαθώντας να τις αντιπαραβάλουν με τα ιστορικά γεγονότα.
Οι ταινίες όμως δεν είναι ντοκιμαντέρ, άρα δεν οφείλουν να πατούν σταθερά στα γεγονότα. Η σκηνοθετική ματιά διαφέρει. Άλλη ταινία θα έκανε ακόμα κι αν έπιανε το ίδιο θέμα ο Βούλγαρης, άλλη ο αείμνηστος Αγγελόπουλος. Και όσο για τις καλλιτεχνικές δάφνες ή τα αναθέματα -που στην περίπτωσή μας κάποιοι σκορπούν απλόχερα, καλό είναι να γνωρίζουν ότι αμφότερα είναι υποκειμενικά. Όλοι γνωρίζουμε, ακόμη και οι λιγότερο σχετικοί με την 7η τέχνη, ότι οι καλές κριτικές δεν κάνουν το φιλμ ούτε αξιόλογο ούτε sold out. Αντιστοίχως οι κακές κριτικές σπανίως στέλνουν την ταινία στον κουβά. Το κοινό ακολουθεί τον δρόμο του και κάποιες φορές αυτός είναι παράλληλος με την άποψη που έχουν εκφράσει οι ειδικοί.
Ο Γιάννης Σμαραγδής επιχειρεί να αναδείξει έναν ξεχωριστό Έλληνα, έναν άνθρωπο που συνέβαλε στην έκβαση του εθνικοαπελεθερωτικού αγώνα του 1821, έναν ηγέτη που επελέγη για τον ρόλο του κυβερνήτη αλλά πολεμήθηκε λυσσαλέα και στο τέλος εκτελέστηκε από τους κοτσαμπάσηδες, τους προγόνους αυτών που ακόμη και σήμερα όλοι δείχνουμε ως υπευθύνους για τις παθογένειες του έθνους.
Ολοκλήρωσε με χίλιες μύριες δυσκολίες και τις στρόφιγγες χρηματοδότησης κλειστές μια αξιοπρεπή ταινία για έναν Έλληνα που άλλαξε τον ρου των γεγονότων για την Ελλάδα και τους Έλληνες, με τη ζωή και τον θάνατό του. Δεν θα αναφερθώ στην εκτίμηση ότι αν ζούσε, η χώρα θα διέγραφε πιο αξιόλογη πορεία. Ο Καποδίστριας του Σμαραγδή είναι μία προσωπογραφία που γυρίστηκε υπό συγκεκριμένη οπτική γωνία.
Γιατί το δεχόμαστε για τον Στέλιο Καζαντζίδη αλλά όχι για τον Καποδίστρια; Εκτός κι αν φταίει το γεγονός ότι οι αναφορές σε Ελλάδα (πατρίδα) και Χριστιανισμό (θρησκεία), επειδή δεν είναι ως συνήθως απαξιωτικές, υπονομεύουν το καλλιτεχνικό βάρος της ταινίας.
