Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός του 2026 επρόκειτο να είναι μια συνάντηση με κεντρικό μήνυμα τον διάλογο εν μέσω παγκόσμιας κρίσης. Αντί για αυτό, έγινε σκηνικό μιας ρητής αντιπαράθεσης που αναδεικνύει την παρακμή της μεταπολεμικής τάξης, την πολιτική αποσταθεροποίηση και τις εντεινόμενες πιέσεις στην ίδια την έννοια της διεθνούς συνεργασίας.
Πρωταγωνιστής και εδώ ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος μονοπώλησε το προσκήνιο.
Η εμφάνισή του στο Νταβός, δεν λειτούργησε ως μια απλή πολιτική παρέμβαση. Αντιθέτως, αποτέλεσε έναν καθρέφτη της παγκόσμιας αποσταθεροποίησης που ο ίδιος όχι μόνο εκφράζει, αλλά και επιταχύνει. Ο Τραμπ δεν πήγε στο Νταβός για να πείσει· πήγε για να προκαλέσει, να επιβεβαιώσει τον αυταρχικό του μύθο και να υπενθυμίσει ότι ο «παλιός κόσμος» δεν πρόκειται να επιστρέψει. Ο νέος κόσμος που ο ίδιος διαμορφώνει είναι πιο επικίνδυνος.
Η ομιλία του είχε όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά: απλουστεύσεις, υπερβολές, ψευδείς ισχυρισμούς και ένα μίγμα επιθετικού εθνοκεντρισμού με δήθεν αντισυστημικό λόγο. Ο Τραμπ εμφανίζεται ως εχθρός των ελίτ, ενώ μιλά μπροστά στο πιο συμπυκνωμένο σύμβολο της παγκόσμιας οικονομικής ελίτ
Ένα από τα πιο ανησυχητικά σημεία της παρουσίας του ήταν η ανοιχτή περιφρόνηση προς τους ευρωπαίους συμμάχους. Δεν δίστασε να επιτεθεί σε χώρες του ΝΑΤΟ, να ειρωνευτεί την ευρωπαϊκή άμυνα, να επαναφέρει απειλές περί αποχώρησης από συλλογικές δεσμεύσεις και να αμφισβητήσει ευθέως τη χρησιμότητα της συμμαχίας. Το NATO εμφανίζεται, στον λόγο του, όχι ως κοινό αμυντικό πλαίσιο αλλά ως «βάρος» για τις ΗΠΑ.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι αναφορές του στη Γροιλανδία, τις οποίες πολλά μέσα χαρακτήρισαν ως παραπλανητικές ή ψευδείς, αλλά και η επαναφορά της ιδέας ότι οι ΗΠΑ μπορούν να επιβάλλουν τη θέλησή τους σε γεωστρατηγικά κρίσιμες περιοχές με όρους ωμής ισχύος. Οι αναλυτές βλέπουν εδώ μια επιστροφή σε μια λογική περιφερειακού ιμπεριαλισμού, όπου οι μεγάλες δυνάμεις θεωρούν ολόκληρες περιοχές ως «ζώνες επιρροής» προς εκμετάλλευση.
Ακόμη πιο σκοτεινές ήταν οι δηλώσεις του για το Ιράν. Η αναφορά σε στρατιωτικό σχέδιο που θα «σβήσει το Ιράν από τον χάρτη», έστω και σε υπερβολικό ή ρητορικό επίπεδο, ερμηνεύτηκε ως επικίνδυνη κλιμάκωση. Ο λόγος του Τραμπ νομιμοποιεί την ιδέα της προληπτικής καταστροφής ως αποδεκτή πολιτική πρακτική.
Στη Μέση Ανατολή έντονη είναι η συζήτηση για τον λόγο που ο Τραμπ, με την υπόδειξη του αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ, εγκατέλειψε τους Κούρδους. Τους ζήτησε να ενταχθούν στον συριακό στρατό, να πολεμήσουν μαζί στο Ιράκ μια σιιτική οργάνωση που επηρεάζεται από το Ιράν και στη συνέχεια να επιτεθούν στο Ιράν. Φυσικά, οι Κούρδοι αρνήθηκαν.
Ο Εμανουέλ Μακρόν κατήγγειλε τις απειλές προς την ευρωπαϊκή οικονομία ως προσπάθεια εκφοβισμού που η Ευρώπη δεν θα δεχθεί, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τόνισε την ανάγκη για κυρίαρχη, συλλογική απάντηση σε τέτοια μονομερή αιτήματα.
Στο ίδιο φόρουμ, ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ επέκρινε ευθέως τη διοίκηση Τραμπ και κάλεσε παγκόσμιους ηγέτες να αντισταθούν στις καταχρηστικές πολιτικές.
Ο Τραμπ χρησιμοποίησε το βήμα του Νταβός για να υπερασπιστεί το οικονομικό μοντέλο του «Πρώτα η Αμερική», επαναφέροντας την επιθετική χρήση δασμών και προβλέποντας έσοδα από αυτούς της τάξης των 600 δισ. δολαρίων, μετατρέποντας τις δασμολογικές πολιτικές σε δομικό στοιχείο της οικονομικής στρατηγικής των ΗΠΑ.
Ο αμερικανός πρόεδρος δημιουργεί μια νέα τάση στις διεθνείς σχέσεις, την συναλλακτική σχολή. Όλα βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση και όλα έχουν μια τιμή. Δεν υπάρχουν σύνορα και κυριαρχία. Τα πάντα είναι υπό πώληση και όταν δεν πωλούνται, καταλαμβάνονται δια των όπλων.
Επικριτές της πολιτικής του, μεταξύ των οποίων και οικονομικοί παράγοντες στο Νταβός, υποστήριξαν πως τέτοιες μονομερείς πρακτικές δημιουργούν αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές και έχουν άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα — ειδικά όταν επιχειρείται να χρησιμοποιηθούν ως γεωπολιτικό όπλο.
Η ατζέντα του Νταβός ανέδειξε την παραδοσιακή αντίθεση μεταξύ υπερασπιστών της παγκοσμιοποίησης και εκείνων που υποστηρίζουν ότι ο ελεύθερος διεθνής ανταγωνισμός έχει αποτύχει.
Στον τομέα της τεχνολογίας, που στο Νταβός έχει κεντρικό ρόλο, φέτος αναγνωρίσθηκε ότι η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές τεχνολογίες αποτελούν κρίσιμους πυλώνες της παγκόσμιας οικονομίας· όμως, η πολιτική ατζέντα που υπερκάλυψε αυτές τις συζητήσεις είχε δόση εθνοκεντρισμού και εμπορικού ανταγωνισμού.
Κατά τον διεθνή Τύπο, σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, οι επενδυτές εμφανίζονται διχασμένοι σχετικά με το πώς θα χρηματοδοτήσουν τις τεχνολογικές αλλαγές όταν οι γεωπολιτικές εντάσεις ενισχύουν τον προστατευτισμό, απειλώντας να διασπάσουν τις παγκόσμιες αλυσίδες που είναι ζωτικής σημασίας για την τεχνολογική καινοτομία.
Χωρίς μια συνολική, διεθνή στρατηγική για τα δεδομένα, την ψηφιακή ασφάλεια και τη συνεργασία στην τεχνητή νοημοσύνη, η «τέταρτη βιομηχανική επανάσταση» κινδυνεύει να μετατραπεί από ευκαιρία σε δίαυλο διεθνούς ανταγωνισμού και διαίρεσης.
Αυτή η τεχνολογική διάσταση- πάντα κατά τους διεθνείς αναλυτές, αν και δεν κυριάρχησε ξεχωριστά στον λόγο του Τραμπ, θα πληγεί από τις διμερείς εντάσεις, δεν θα ωφεληθεί από πολυμερείς συμφωνίες, με άλλες μεγάλες δυνάμεις να επιδιώκουν συμφωνίες χωρίς τις ΗΠΑ.
Το Νταβός του 2026 ήταν μια συνάντηση που φάνηκε καθαρά ότι η παγκόσμια συλλογική συνεργασία υπονομεύεται από μονομερείς πολιτικές, ο προστατευτισμός επανέρχεται ως κανόνας, όχι ως εξαίρεση, η τεχνολογία αντιμετωπίζεται περισσότερο ως εργαλείο ανταγωνισμού παρά κοινής προόδου.
Οι παραδοσιακές συμμαχίες δοκιμάζονται επικίνδυνα. Υπάρχει διεθνής ανησυχία για το που θα καταλήξουν. Και οι ΗΠΑ έχουν τεράστια ευθύνη για την διεθνή αποσταθεροποίηση.
