Η ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ τον Ιανουάριο στο Νταβός χαρακτηρίστηκε από δημοσιογράφους και πολιτικούς αναλυτές ως «προκλητική» και με στοιχεία υπέρμετρης, υπεροπτικής αυτοπεποίθησης και αλαζονείας.
Ο γηραιός πλανητάρχης όμως συχνά εμφανίζεται παράλληλα με κενά μνήμης αλλά και με ασυνάρτητες πολιτικές θέσεις.
Τι συμβαίνει ακριβώς;
Πολλοί θυμήθηκαν το βιβλίο «The Hubris Syndrome: Bush, Blair and the Intoxication of Power» γραμμένο το 2008 από τον πρώην υπουργό Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασίλειου David Owen που μελετά το φαινόμενο «συνδρόμου ύβρεως» (hubris syndrome) σε ηγέτες και αναλύει το πώς η εξουσία μπορεί να αλλοιώνει την προσωπικότητα και τις αποφάσεις τους.
Ο λόρδος Όουεν ήταν αυτός που με συνέπεια ανέλυσε σε βάθος τη συμπεριφορά των George W. Bush και Tony Blair, καταλήγοντας στο συμπέρασμα η υπερβολική εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους, η απόρριψη των αντίθετων απόψεων και η «μέθη» της εξουσίας συνέβαλαν σε ιστορικών διαστάσεων λανθασμένες επιλογές πολιτικής, ειδικά στον πόλεμο στο Ιράκ με ολέθρια αποτελέσματα.
Από τα ευρήματά του εύκολα μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα για τον Τραμπ αλλά και άλλους ηγέτες.
Για τους αρχαίους Έλληνες, η αλαζονεία και η υπεροψία ήταν μια πράξη που προσέβαλε τους θεούς. Για τον λόρδο Owen, είναι μια ιατρικά διαπιστωμένη διαταραχή που μπορεί να μετατρέψει πρωθυπουργούς και προέδρους σε δεσπότες.
«Η εξουσία μπορεί να γίνει ένα μεθυστικό ναρκωτικό και να επηρεάσει τις πράξεις και τη λήψη αποφάσεων με τον πιο σοβαρό τρόπο» υπογραμμίζει ο συγγραφέας που έρχεται να υπενθυμίσει στον αναγνώστη ότι ακριβώς οι αρχαίοι Έλληνες στηλίτευαν αλαζονεία και παρατηρούσαν την περιφρόνηση για τις απόψεις των άλλων ως κλασικά χαρακτηριστικά.
Ωστόσο οι πρόγονοί μας είχαν τους θεούς για να «τιμωρήσουν» τους ενόχους.
Σύμφωνα με πολλούς αρθρογράφους, οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για την Γροιλανδία είναι μέρος μιας «εκτεταμένης αυτοκρατορικής προσέγγισης» που ταιριάζει με ρητορικές υπερβολής και «ένδεια αυτοκριτικής» που ανταποκρίνονται στην έννοια της ύβρεως.
Κατά τον Όουεν, «το άτομο που πάσχει από το σύνδρομο της ύβρεως έχει τη ναρκισσιστική τάση να θεωρεί τον κόσμο ευκαιρία άσκησης απεριόριστης εξουσίας και κατάκτησης της δόξας. «Αδυνατεί το άτομο αυτό να αντιμετωπίσει τα προβλήματα με τρόπο ρεαλιστικό και μη αυτοαναφορικό».
Ο Ντέιβιντ Όουεν είχε γράψει το βιβλίο «Βαλκανική Οδύσσεια» συμπυκνώνοντας τις βιωματικές εμπειρίες του ως διαπραγματευτή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (EC) και αργότερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU) δίπλα στον Σάιρους Βανς (εκπρόσωπο του ΟΗΕ) και περιγράφοντας τις έντονες διπλωματικές διεργασίες της περιόδου 1992-1995 και την συμβολή τους στον τερματισμό των πολέμων στην πρώην Γιουγκοσλαβία .
Είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι «στα Βαλκάνια επικρατεί μια παράδοση επίλυσης των διαφορών με την προσφυγή στα όπλα» και ουσιαστικά μια αποδοχή της κατόπιν διαπραγματεύσεων μετακίνησης πληθυσμών ως αποτέλεσμα πολεμικών μετρήσεων.
Ειδικά έκανε λόγο για μια «βαθιά ριζωμένη» αποδοχή της βίας σε ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, όπου τρεις θρησκείες, η ορθοδοξία, το ισλάμ και ο καθολικισμός είχαν διαιρέσει ανεπανόρθωτα κοινότητες.
«Δεν υπάρχει πόλεμος», προειδοποιούσε, «που να μην βγάζει στην επιφάνεια ό,τι το χειρότερο κρύβει η ανθρώπινη ψυχοσύνθεση».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
