Υπάρχει ένας απαράβατος κανόνας που λέει ότι ποτέ δεν αρχίζεις έναν πόλεμο, αν δεν είσαι σίγουρος πότε και πώς θα τον τελειώσεις. Ισχύει όμως αυτό στην περίπτωση των ΗΠΑ;
Είναι δυνατόν μια υπερδύναμη, με έμπειρους αξιωματικούς και στελέχη του κρατικού μηχανισμού, να εκκινά πολέμους που καταλήγουν σε φιάσκο, αν αυτό δεν είναι το επιδιωκώμενο;
Μιλάμε για τους πολέμους στο Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Λιβύη*, τη Συρία και τώρα στο Ιράν. Σε όλες τις προηγούμενες περιπτώσεις, οι ΗΠΑ αποχώρησαν από τις περιοχές που συμμετείχαν σε πολέμους και άφησαν πίσω τους χάος και κατεστραμμένες χώρες.
Το Αφγανιστάν είναι σε κατάσταση απολύτου χάους, στα χέρια των Ταλιμπάν, το Ιράκ τριχοτομημένο και σε κατάσταση αποσύνθεσης, η Λιβύη τριχοτομημένη με τρεις διοικήσεις, η Συρία σχεδόν τριχοτομημένη και στα χέρια των τζιχαντιστών του Τζολάνι και τώρα ήρθε η σειρά του Ιράν.
Η νέα σύρραξη βρίσκεται σε αδιέξοδο. Ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ υπολόγισαν σωστά τις δυνατότητες που διατηρούσαν οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης στο Ιράν και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, ενώ οι Χούθι παραμένουν ένα ερωτηματικό ή «χρυσή εφεδρεία» του ισλαμικού καθεστώτος της Τεχεράνης.
Υπάρχει πιθανότητα πολιτικοί λόγοι, οι εθνικές εκλογές του Οκτωβρίου στο Ισραήλ και οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, να επηρέασαν την απόφαση Νετανιάχου και Τραμπ για την επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου, μη λαμβάνοντας υπ’ όψιν ή επηρεάζοντας τις εισηγήσεις των αρμοδίων αξιωματούχων των ενόπλων δυνάμεων και των υπηρεσιών πληροφοριών.
Τώρα ο Τραμπ προσπαθεί να διαχειριστεί το επιχειρησιακό αδιέξοδο στο Ιράν και ο Νετανιάχου το διπλό επιχειρησιακό αδιέξοδο στο Ιράν και τον Λίβανο.
Ο Τραμπ, για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο προχώρησε σε μια κίνηση καταλύτη των εξελίξεων. Μετά την επίθεση του Ισραήλ στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars στο Ιράν στις 18 Μαρτίου 2026, επίθεση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις, ακολούθησε η απάντηση του Ιράν με πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές φυσικού αερίου στο Κατάρ, το οποίο μοιράζεται το κοίτασμα (γνωστό εκεί ως North Field), οδηγώντας σε αύξηση των παγκόσμιων τιμών ενέργειας.
Πάντως, ενώ ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά του, δηλώνοντας ότι το Ισραήλ έπραξε χωρίς προηγούμενη συνεννόηση, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι η επιχείρηση έγινε σε συντονισμό με τις αμερικανικές δυνάμεις.
Σημασία έχει ότι μετά από τα πλήγματα στις ενεργειακές εγκαταστάσεις, τις 21 Μαρτίου, ο Τραμπ προχώρησε στο τελεσίγραφο των 48 ωρών, δηλώνοντας ότι αν το Ιράν το διάστημα αυτό δεν ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, οι ΗΠΑ θα καταστρέψουν τις ενεργειακές υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου αλλά και τις υποδομές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, βυθίζοντας μια χώρα 93 εκατομμυρίων ανθρώπων στο σκοτάδι.
Οι Φρουροί της Επανάστασης, ενθαρρυμένοι από τις επιτυχείς προσβολές με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, απάντησαν ότι θα καταστρέψουν κι αυτοί με τη σειρά τους αμερικανικούς στόχους στην περιοχή αλλά και τις ίδιες εγκαταστάσεις των χωρών του Κόλπου συν τα εργοστάσια αφαλατώσεως, καταστρέφοντας την πετρελαϊκή βιομηχανία, βυθίζοντας στο σκοτάδι και αφήνοντας χωρίς πόσιμο νερό 100 εκατομμύρια ανθρώπους.
Το τελεσίγραφο Τραμπ όντως λειτούργησε ως καταλύτης, αφού, με βάση τις δηλώσεις Τραμπ, είχαν αρχίσει συνομιλίες των δύο πλευρών σε θετικό κλίμα. Γι’ αυτό, λίγο πριν από τη λήξη του τελεσιγράφου, τις 23 Μαρτίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ προχώρησε σε πενθήμερη παράταση του τελεσιγράφου, δίνοντας χώρο και χρόνο στη διπλωματία, χωρίς όμως να σταματήσουν οι βομβαρδισμοί σε στόχους που δεν έχουν σχέση με τις ενεργειακές εγκαταστάσεις. Το ίδιο διάστημα και το Ιράν συνέχισε τους δικούς του βομβαρδισμούς, όπως και το Ισραήλ.
Το βράδυ 26ης Μαρτίου, ο Ντόναλντ Τραμπ, με μια ξαφνική απόφαση, ανέβαλε και πάλι, για δεύτερη φορά, την απειλή του να καταστρέψει την ενεργειακή υποδομή του Ιράν μέχρι τις 6 Απριλίου εάν δεν άνοιγε πλήρως το Στενό του Ορμούζ. Σε ανακοίνωσή του στο Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε το αίτημα των Ιρανών, με τους οποίους βρίσκονταν σε εξέλιξη «πολύ παραγωγικές» συνομιλίες, ως λόγο για την απόφασή του.
Πάντως, παρά τις αντιφατικές δηλώσεις, είναι γεγονός ότι είναι σε εξέλιξη διαδικασίες ανταλλαγής μηνυμάτων μέσω Πακιστάν, που μπορεί το διάστημα μέχρι τις 6 Απριλίου να καταλήξουν σε συνομιλίες των δύο πλευρών.
Όσον αφορά τους παράγοντες που πιθανόν να επηρέασαν τον Τραμπ για την δεύτερη παράταση του τελεσιγράφου, πέραν του χώρου και του χρόνου που δίνεται στη διπλωματία, είναι οι εξής:
– Ο μετριασμός των επιπτώσεων του πολέμου και του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, τα χρηματιστήρια και τις αγορές. Η αναβολή μπορεί να στοχεύει στο να δώσει στις αγορές λίγο χώρο για να ανασάνουν.
– Η νέα αναβολή δίνει χρόνο στις ΗΠΑ να συγκεντρώσουν στρατεύματα στην περιοχή, με σκοπό την διεξαγωγή χερσαίων επιχειρήσεων. Αυτό, μπορεί να είναι και ένας παράγοντας πίεσης προς το Ιράν, εν όψει των διαπραγματεύσεων.
– Να δοθεί χρόνος στο ΝΑΤΟ να λάβει αποφάσεις για υποστήριξη μιας επιχείρησης ανοίγματος του Στενού του Ορμούζ. Γι’ αυτό και τα απειλητικά μηνύματα Τραμπ προς τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ.
– Ο κατευνασμός των δυνάμεων στο εσωτερικό των ΗΠΑ, που είναι αντίθετες στη συνέχιση του πολέμου.
Εδώ βρισκόμαστε και αναμένουμε τις εξελίξεις, με την ευχή και την ελπίδα να τελειώσει και αυτός ο πόλεμος.
*Στην επέμβαση στη Λιβύη οι ΗΠΑ δεν είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο.
