Είμαστε ξένοι στην ίδια μας την πόλη. Παλιό ,ξεπερασμένο, γνωστό και επαρκώς αναλυμένο το θέμα. Δεν παύει όμως, να είναι καθημερινό, θλιβερό το αίσθημα που βιώνουμε, την απαξίωση δηλαδή της ίδιας της ανθρώπινης φύσης που επιθυμεί τον άνθρωπο ως κοινωνικό και πολιτικό όν. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να ζει μόνος ούτε σε καμιά περίπτωση πρέπει να υιοθετήσουμε το homo homini lupus est ( ο άνθρωπος είναι λύκος για τον άνθρωπο). Η ανησυχία επομένως είναι έντονη, γιατί περπατάς στον δρόμο και κανείς δεν σε βλέπει. Όχι επειδή είσαι αόρατος· αλλά επειδή όλοι έχουν μάθει να κοιτούν χωρίς να βλέπουν. Πρόσωπα σκυμμένα σε οθόνες, βήματα γρήγορα, βιαστικά, σαν να κυνηγούν κάτι, που διαρκώς ξεφεύγει. Στις διελεύσεις των δρόμων δεν ανταλλάσσονται βλέμματα, μόνο σιωπές. Στα ασανσέρ, η αμηχανία είναι πιο βαριά κι από το ίδιο το σώμα. Μια «καλημέρα» του Θεού κι αυτή δεν ξεστομίζεται, λες και παραβιάζεται ο νόμος της σιωπής του κόσμου. Ο καθένας με τα προβλήματα του ,ο καθένας με τον εαυτούλη του. Φόβος σκιάζει την ύπαρξη μας, καμιά εμπιστοσύνη στον συνάνθρωπο. Εγωισμός.
Η σύγχρονη πόλη δε μας ενώνει , μας αποξενώνει. Στα καφέ, παρέες σιωπούν μπροστά σε κινητά. Στα μέσα μεταφοράς, σώματα αγγίζονται αναγκαστικά, αλλά οι ψυχές παραμένουν αδιαπέραστες. Στις πολυκατοικίες, οι γείτονες είναι απλώς φωνές πίσω από τοίχους, όχι πρόσωπα με ιστορία ,με προβλήματα ή με χαρές. Ζούμε δίπλα-δίπλα, αλλά άγνωστοι.
Παλιά, η πόλη ήταν κοινότητα. Τώρα, είναι ένα πλήθος άγνωστων αδιάφορων και φοβισμένων ανθρώπων. Και μέσα σε αυτό το πλήθος, ο άνθρωπος μικραίνει. Φοβάται. Υποψιάζεται. Απομονώνεται. Χτίζει γύρω του ένα αόρατο, συρμάτινο αγκαθωτό τείχος. Δεν εμπιστεύεται. Δεν αγγίζει. Δεν μοιράζεται. Προφυλάσσεται από τους άλλους, και τελικά , τι ειρωνεία, προφυλάσσεται από την ίδια τη ζωή.
Και όμως, ποτέ άλλοτε δεν ζήσαμε τόσο κοντά. Ποτέ τα σπίτια δεν ήταν τόσο πυκνά, οι πόλεις τόσο γεμάτες, οι άνθρωποι τόσο πολλοί. Πολύ φιλοσοφημένο και προφητικό αυτό που επισημαίνει ο αοίδιμος συγγραφέας μας Αντ. Σαμαράκη, «ποτέ οι στέγες των σπιτιών δεν ήταν τόσο κοντά η μια στην άλλη αλλά και ποτέ άλλοτε οι καρδιές των ανθρώπων τόσο μακριά η μια από την άλλη»( Ζητείται Ελπίς ,1954).
Το τίμημα, βαρύ. Αναλγησία. Αδιαφορία. Μοναξιά. Ρήξεις. Ένας κόσμος, όπου ο πόνος του άλλου δεν μας αφορά, όπου η βία δεν σοκάρει, όσο παλιά. Τη συνηθίσαμε! Καθημερινά μαθαίνουμε για μαχαιρώματα μεταξύ νέων, μεταξύ ζευγαριών, γυναικοκτονίες, ληστείες, βιασμούς. Μπορεί, τελικά και οι πόλεμοι, μικροί ή μεγάλοι, να ξεκινούν πρώτα μέσα μας.
Πώς καταλήξαμε εδώ; Ενδεχομένως, γιατί μάθαμε να ζούμε γρήγορα, αλλά όχι ουσιαστικά. Να επικοινωνούμε διαρκώς, αλλά να μην συνδεόμαστε. Να προστατεύουμε τον εαυτό μας τόσο πολύ, και τελικά να τον φυλακίζουμε.
Κάποτε η γειτονιά ήταν προέκταση του σπιτιού. Οι πόρτες δεν ήταν κλειδωμένες . Ο γείτονας ήταν αδελφός . Του έλειπε ψωμί έμπαινε κι έπαιρνε ψωμί, του έλειπε λεμόνι έπαιρνε λεμόνι ,ζάχαρη ,καφέ ,πιάτα και ποτήρια – γιατί δεν του αρκούσαν τα δικά του για τυχόν επισκέπτες. Εμπιστοσύνη κι έγνοια ήταν σταθερές αξίες. Σήμερα, δυστυχώς, είναι απλώς ένας χώρος διέλευσης.
Η επιστροφή, επομένως, δεν θα έρθει με μεγάλα λόγια. Θα έρθει με μικρές πράξεις. Με ένα βλέμμα που θα σταθεί λίγο παραπάνω. Με ένα «καλημέρα» που δε θα είναι τυπικό. Με ένα άγγιγμα ψυχής που δε θα φοβηθεί να υπάρξει. Με την απόφαση να δούμε τον άλλον όχι ως απειλή, αλλά ως καθρέφτη.
Γιατί η πόλη δε θα γίνει ποτέ ανθρώπινη, αν δεν ξαναγίνουμε εμείς Άνθρωποι γεμάτοι με αισθήματα γαλήνης και αγάπης. Ίσως, αυτή να είναι και η μεγαλύτερη επανάσταση μας: να ξαναθυμηθούμε πώς να είμαστε Μαζί ως άνθρωποι.
