Παρεξήγηση πρώτη: «Από αυτή την πλατεία ξεκίνησε το σχέδιο αφανισμού των 50.000 συμπολιτών με ένα ταξίδι χωρίς επιστροφή».
Μάλιστα, άκουσα με τα αυτιά μου να λέγεται ότι η καθιερωθείσα «πορεία μνήμης» από την πλατεία Ελευθερίας μέχρι τον Παλαιό Σταθμό αναπαριστά τη διαδρομή των εκτοπιζόμενων Εβραίων. Λάθος, που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. Ουδέποτε υπήρξε τέτοια διαδρομή.
Η διαδικασία εξόντωσης των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη ξεκίνησε στις 6 Φεβρουαρίου 1943. Δεν σχετίζεται με τη συγκέντρωση της 11ης Ιουλίου 1942 στην πλατεία Ελευθερίας, σκοπός της οποίας ήταν η καταγραφή για υποχρεωτική εργασία, αλλά χρησιμοποιήθηκε για βασανισμό των συγκεντρωμένων, με γυμναστικές ασκήσεις κάτω από τον πύρινο ήλιο.
Παρεξήγηση δεύτερη: «Η ανάπλαση και η απόδοση στην πόλη ενός δημόσιου χώρου πρασίνου που για πολλές δεκαετίες είχε μετατραπεί σε χώρο στάθμευσης».
Η «Πλατεία Ελευθερίας» ουδέποτε υπήρξε χώρος πρασίνου. Ήταν μια πυκνά δομημένη περιοχή που κατεδαφίστηκε το 1925 για να οικοδομηθεί το κτήριο του Ταχυδρομείου. Η ανασκαφή για τη θεμελίωση σύντομα διακόπηκε. Κρίθηκε ασύμφορη με τα γλίσχρα οικονομικά μέσα της εποχής, διότι έπρεπε να εκτελεστεί επάνω στο υπογείως διερχόμενο θαλάσσιο τείχος. Τα σκαμμένα σκεπάστηκαν, εν αναμονή εποχών ευμάρειας.
Στην οδό Ίωνος Δραγούμη εγκαταστάθηκαν πρακτορεία μεταφορών που στάθμευαν τα φορτηγά τους στο κενό οικόπεδο του Ταχυδρομείου. Από τη δεκαετία του 1950 στάθμευαν και ιδιωτικά αυτοκίνητα και τα βράδια σύχναζαν ανάμεσά τους ζευγαράκια. Το 1968 τα ΕΛΤΑ επιχειρήσαν να εκδώσουν άδεια ανέγερσης του κτηρίου τους, ο δήμος Θεσσαλονίκης προσέφυγε στα δικαστήρια, το θέμα βάλτωσε και το 1971 υπουργός της δικτατορίας έδωσε προφορική εντολή να θεωρηθεί η υπόθεση κλειστή. Και η εντολή του εφαρμόστηκε άνευ αντιλόγου από το Ταχυδρομείο. Ο τόπος αποτέλεσε έκτοτε parking εκμεταλλευόμενο από τον δήμο. Ποτέ «πράσινο».
Παρεξήγηση τρίτη και χειρότερη: Η μελέτη που βραβεύτηκε το 2013 έκανε λόγο για ιστορική μνήμη αναπαραγόμενη «μέσω μιας στήλης που λειτουργεί ως επιλεκτικό ηλιακό ρολόι επιτρέποντας στις ακτίνες του ηλίου να στοχεύουν αποκλειστικά και με απόλυτη ακρίβεια (μέρας και ώρας) σημεία (μνημεία των ιστορικών γεγονότων) που επισημαίνονται στο δάπεδο της πλατείας».
Άρα η μελέτη έλαβε υπόψη της ως «ιστορικά γεγονότα» όχι μόνον την 11η Ιουλίου αλλά και άλλα, καθώς και «μνημεία» πλην του υφισταμένου των εβραίων μαρτύρων. Προφανώς συγχέει τον σημερινό ανοιχτό τόπο με το παραθαλάσσιο τμήμα της οδού Βενιζέλου, το οποίο -ελλείψει πλατειών- οι Νεότουρκοι αξιωματούχοι ονόμασαν «πλατεία Ελευθερίας». Εννοούσαν όμως τη δική τους ελευθερία, την οποία οι Έλληνες πλήρωσαν πολύ ακριβά, τα δικά τους «μνημεία» και τα δικά τους «γεγονότα».
Κι άλλες παρεξηγήσεις κρύβει η πλατεία και καλό θα ήταν πριν η εποχή μας εκτεθεί στους επιγόνους της, να ξαναδούμε τη μελέτη ως προς το ιστορικό της υπόβαθρο. Το 2013 είχε ξεσηκώσει αντιρρήσεις, που φαίνεται να έχουν ξεχαστεί.
