Δεν υπάρχει καθημερινό ειδησεογραφικό δελτίο που να μην αναφέρεται σε περιστατικά βίας μεταξύ εφήβων. «Δεκαεξάχρονος σκότωσε δεκαεπτάχρονο», «Μαθήτριες ξυλοκόπησαν συμμαθήτριά τους και βιντεοσκόπησαν την πράξη τους», «Oμάδα νέων ληστεύουν μαθητές στο δρόμο» και πάμπολλα άλλα παραδείγματα του έντυπου και ηλεκτρονικού Tύπου . Τα ερωτηματικά , οι απορίες και οι αγωνίες όλων μας για την έκρηξη της βίας των νέων συμπεριλαμβανομένης και της οπαδικής – γιατί κι εδώ κυρίως νέοι άνθρωποι συγκρούονται – είναι πολλά και αναπάντητα.
Είναι γεγονός ότι η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων συναισθημάτων που αναζητά ταυτότητα αμφισβητώντας τα όρια αλλά και τις αυθεντίες που η κοινωνία επιβάλλει χωρίς, επιπλέον να δίνει ως οφείλει, ρόλο, λόγο και προοπτική, στους πρωταγωνιστές του αύριο. Oι έφηβοι μεγαλώνουν μέσα σε έναν κόσμο περιορισμένων προσδοκιών, όπου το μέλλον εμφανίζεται αβέβαιο και η συλλογική ελπίδα περαιωμένη. Βλέπουν παράλληλα τους γονείς τους άλλοτε εξαντλημένους και άλλοτε εγκλωβισμένους να μην έχουν την δύναμη ή την δυνατότητα να τους βοηθήσουν. Και επειδή δεν βρίσκουν διέξοδο για να εκφράσουν τον θυμό, τον φόβο ή την ματαίωση, νιώθοντας απαξιωμένοι και αόρατοι, αναζητούν μέσα από την άσκηση δύναμης, την αποδοχή και τον έλεγχο. Μέσα σ΄ αυτό το περιβάλλον η βία αναδύεται ως σοβαρό σύμπτωμα αδυναμίας Ένταξης και Συμμετοχής.
Εξάλλου, οι έφηβοί μας περνούν ένα μεγάλο μέρος του 24ωρου τους στο χώρο του σχολείου. Αυτό το σχολείο ,όμως, δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των καιρών και των νέων. Υπερφορτωμένες τάξεις, εξετασιοκεντρική λογική ,ελάχιστος χρόνος για διάλογο και ουσιαστική στήριξη. Ο έφηβος, που δεν «αποδίδει» ή δεν ταιριάζει στο κυρίαρχο πρότυπο, περιθωριοποιείται. Κι όταν η φωνή του δεν έχει αξία, η βία γίνεται υποκατάστατο συμμετοχής .
Επιπρόσθετα, η πολιτεία από την άλλη, εμφανίζεται τιμωρητική, απειλητική και συχνά άδικη, αντί να είναι προστατευτική, αληθινός καθοδηγητής. Και τότε η εφαρμοζόμενη εξουσία, που δεν συνοδεύεται από δικαιοσύνη γεννά αντίδραση , συχνά βία.
Από την άλλη, οι έφηβοί μας μεγαλώνουν σ έναν κόσμο που τους υπόσχεται τα πάντα και τους προσφέρει ελάχιστα! Η εργασία φαίνεται μακρινή και κακοπληρωμένη . Και , όταν η κοινωνία στερεί από τους εφήβους, με την ενηλικίωσή τους ,την προοπτική μιας αξιοπρεπούς εργασίας, στερεί και την δυνατότητα να οραματιστούν τον εαυτό τους μέσα στο αύριο. Ο δημόσιος λόγος σ π α ν ί ω ς απευθύνεται στους νέους αυτούς ανθρώπους που διεκδικούν το δικαίωμα τους στη συμμετοχή και στη δημιουργία.
Μέσα σ΄ αυτές τις συνθήκες, η βία μετατρέπεται σε ένα είδος ιδιάζουσας γλώσσας, η οποία μεταφράζεται σε ξυλοδαρμούς, απειλές, προσβολές και εξευτελισμούς, σε cyberbulling, δηλαδή εκφοβισμό και διασυρμό στα κοινωνικά δίκτυα. Πολλές φορές , μάλιστα, οδηγούνται και στον αυτοτραυματισμό αλλά και της αφαίρεση ξένης ζωής.
Αν θέλουμε να μειώσουμε τη βία των εφήβων στις μεταξύ τους σχέσεις αλλά και με το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο , οφείλουμε να επενδύσουμε όχι στην καταστολή αλλά στην πρόληψη. Σε πολιτικές που δημιουργούν θέσεις εργασίας, σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που καλλιεργεί την κριτική σκέψη, τον διάλογο ,που παρέχει χρήσιμες γνώσεις για την σύγχρονη ζωή, την καλλιέργεια της ψυχής με στόχο τη δημιουργία του Ανθρωπιστή Ανθρώπου. Να επενδύσουμε σε έναν δημόσιο λόγο που προσφέρει όραμα και ελπίδα χωρίς ψευδαισθήσεις.
