Όποτε κι αν στηθούν οι κάλπες, το ερώτημα για το αν το ΠΑΣΟΚ θα συμμετάσχει σε μια συγκυβέρνηση μετεκλογικά ή θα παραμείνει στην αντιπολίτευση πιστό στις αξίες και τις πολιτικές αρχές του, θα είναι το πιο καίριο όλης της καυτής προεκλογικής περιόδου που οσονούπω θα αρχίσει.
Η εμπειρία που προσκόμισε η πλειοψηφία των πολιτών και τα συμπεράσματα που έβγαλε από τις κυβερνητικές συνεργασίες της μεταπολίτευσης δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική.
Αναδύονται ερωτήματα όπως:
- Ήταν προϊόντα της περίφημης αυταπάτης του Τσίπρα οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ και ο Καμμένος που προτιμήθηκε για συγκυβερνήτης αντί του ΠΑΣΟΚ ή του Ποταμιού του Σταύρου Θεοδωράκη το 2015;
- Τι λέτε, τα πεπραγμένα των «Σαμαροβενιζέλων» έχουν θετικό ή αρνητικό πρόσημο για την πλειοψηφία της κοινής γνώμης;
- Τι λέτε, επίσης, για το 1989 της συγκυβέρνησης ΝΔ-Συνασπισμού υπό τον Τζαννετάκη; Ήταν «βρώμικο» όπως λέει ένα δημοφιλές σλόγκαν ή όχι;
Κακά τα ψέματα, όλοι την ξέρουμε την τριπλή απάντηση. Ο κυρίαρχος λαός, ανεξαρτήτως του αν σφάλλει που και που, δεν έδωσε καλή βαθμολογία στις παραπάνω αναφερθείσες κυβερνήσεις συνεργασίας και οι ερμηνείες που προσφέρονται είναι πολλές.
Γενικά όμως δεν έχει ξεκαθαριστεί όσο ίσως θα έπρεπε, το ότι η συγκυρία, η ανάγκη «να κυβερνηθεί η χώρα», αλλά και η κοινωνική δυναμική είναι οι λόγοι που οδηγούν σε κυβερνητικές συνεργασίες στην υπόλοιπη Ευρώπη και όχι κάποιες «άψογες» πολιτικές και ιδεολογικές συγκλίσεις και συμφωνίες που απαντώνται πιο συχνά στα πολιτικά δοκίμια παρά στην πολιτική πράξη.
Η αλήθεια είναι πως ο Κυρ. Μητσοτάκης σε μεγάλο βαθμό είναι αυτός που κλείνει την πόρτα σε μια πιθανή μετεκλογική κυβερνητική συνεργασία μετά τα όσα (δεν) έκανε σε μια σειρά μεγάλων θεμάτων που πλήγωσαν το λαϊκό αίσθημα όπως τα Τέμπη, οι υποκλοπές, τα σκάνδαλα σαν του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και η ακρίβεια, η παντελής ανικανότητα τιθάσευσης της αισχροκέρδειας και η πείσμων άρνηση στο θέμα της ανάγκης μείωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα, μπροστά στα δεινά που έφερε πόλεμος.
Στο ΠΑΣΟΚ υπάρχουν κάποιοι που επιθυμούν να μείνει το θέμα ανοιχτό και να υπάρχει αυτή η ασάφεια ώστε να ψαρεύει στα θολά νερά κερδίζοντας και από αριστερά -λόγω σταθερής αποδοκιμασίας της πολιτικής Μητσοτάκη- και από τα δεξιά λόγω του ότι οι «ρεαλιστές» κεντρώοι ψηφοφόροι που, απογοητεύθηκαν από τον Μητσοτάκη, θα αναζητήσουν διέξοδο στο ΠΑΣΟΚ. Οι ίδιοι πάντα θα ελπίζουν ότι την τελευταία στιγμή θα επιδείξει ο Ανδρουλάκης «σωφροσύνη» και θα επιλέξει μια λύση και όχι τη. ακυβερνησία .
Την εβδομάδα που εκπνέει, πάνω στο θέμα που συζητάμε, έκανε μια αξιοπρόσεκτη προσέγγιση, σε συνέντευξή του ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην υπουργός Τάσος Γιαννίτσης.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τη συζήτηση περί συγκυβερνήσεων ως άτοπη και άκαιρη στη δεδομένη χρονική στιγμή και υποστήριξε ότι τέτοια σενάρια δεν μπορούν να εξεταστούν αφηρημένα, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η γεωπολιτική αστάθεια, η πραγματική πολιτική και η κοινωνική συγκυρία. Μάλιστα επισήμανε πως η συγκυβέρνηση από μόνη της δεν αποτελεί λύση, αν δεν υπάρχει ουσιαστική συμφωνία σε βασικές πολιτικές.
Με τον Τσίπρα να καραδοκεί, το ΠΑΣΟΚ μέχρι σήμερα δεν δείχνει πως θα παραμερίσει την κριτική του για τα σκάνδαλα και την καθεστωτική νοοτροπία Μητσοτάκη αλλά και τις ουσιώδεις ιδεολογικές, πολιτικές και προγραμματικές διαφορές του με την ΝΔ, για να υπαινιχθεί έστω ότι μπορεί είναι ανοιχτό το θέμα της κυβερνητικής συνεργασίας.
Στους πολέμους όμως πολλά αλλάζουν και πάνε προς τα μέρη του μέχρι πρότινος αδιανόητου.
Συνέδριο στην ομίχλη και υπόκωφα συγκρουσιακό
Το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ (27–29 Μαρτίου 2026), δεν είναι δείγμα «τυπικό» καθώς το παρασκήνιο, οι υπόκωφες κόντρες και οι μάχες γραμμών, ηγεσίας και προοπτικής εξουσίας φτιάχνουν ένα ομιχλώδες τοπίο που θυμίζει κάτι που είχαν σκωπτικά είχαν πει Γάλλοι αντιεξουσιαστές για να περιγράψουν πολιτικά αδιέξοδα:
«Είναι σαν να ψάχνεις σε ένα σκοτεινό δωμάτιο μια μαύρη γάτα που δεν είναι εκεί…»
Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δύο πράγματα φαίνονταν να μην αλλάζουν παρά τα παζάρια:
– Η πρόταση του Χάρη Δούκα για μη μετεκλογική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία που φαίνεται ότι θα συμπεριληφθεί στην κεντρική πολιτική απόφαση του Συνεδρίου.
– Το γεγονός ότι ΠΑΣΟΚ, παρά τις «ξεροκέφαλες» δημοσκοπήσεις και την ακίνητη βελόνα τους, θα βγάζει προς τα έξω ότι διεκδικεί «νίκη έστω και με μία ψήφο διαφορά από τη Νέα Δημοκρατία».
Ένα τρίτο στοιχείο του ρεπορτάζ των τελευταίων 24ώρων είναι η προσπάθεια όλων των πλευρών να εξανεμίσουν -αν και δεν είναι εύκολο- την συγκρουσιακή ατμόσφαιρα και την όχι και τόσο κολακευτική εντύπωση για το ΠΑΣΟΚ ότι οι «προσωπικές στρατηγικές» ακυρώνουν την συλλογική προσπάθεια.
Το συνέδριο σηματοδοτεί ουσιαστικά την έναρξη προεκλογικής περιόδου, αλλά δεν θα λύσει οριστικά όλα τα κρίσιμα θέματά του στη μέση ενός πολέμου και μιας γεωπολιτικής και μια εκκολαπτόμενης οικονομικής σε πανευρωπαϊκό επίπεδο κρίσης.
