Στον ένα χρόνο και κάτι που επικοινωνούμε μέσω από αυτήν την στήλη, πάντοτε η έννοια μου είναι τα θέματα της Μακεδονίας μας. Τα θέματα της Θεσσαλονίκης μας. Σήμερα όμως θα κάνω μία εξαίρεση. Επειδή με τον ένα ή τον άλλο τρόπο οδηγούμαστε στην έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας για τις προσεχείς εθνικές εκλογές, όποτε κι αν γίνουν αυτές, αισθάνομαι την ανάγκη να μοιραστώ μαζί σας μερικές σκέψεις για το κλίμα τους.
Τα ραντάρ μου πιάνουν μεγάλη κοινωνική ένταση στη βάση του εκλογικού σώματος, την οποία όμως τα επιτελεία επιθυμούν να μετασχηματίσουν σε πολιτική ένταση εκρηκτικής ισχύος για τις ανάγκες των συσπειρώσεων τους. Με μεγάλο κίνδυνο να κυλήσουμε ξανά στο κλίμα άλλων εποχών, το οποίο εμείς οι μεγαλύτεροι το έχουμε ζήσει και μάλλον το αποστρεφόμαστε. Η ένταση που υπήρξε, για παράδειγμα, στις εθνικές εκλογές του 1985 με συνθήματα, με fake news, με πράσινα και μπλε καφενεία, με μίση και με πάθη έχει καταγραφεί ισχυρότατα στη μνήμη μου. Τραυματικά.
Τι κοινό έχουν οι εκλογές του 1985 με τις εκλογές του 2026 ή του 2027; Το εξής: Στις ηγεσίες των κομμάτων υπήρχαν πολιτικά πρόσωπα, τα οποία είχαν ουσιαστικά κοινή ιδεολογική ρίζα. Το Κέντρο και την Κεντροαριστερά. Οι εκλογές του 1985 δεν ήταν μία αναμέτρηση μεταξύ της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, αλλά ένα αναδρομικό ξεκαθάρισμα παλαιών λογαριασμών της Ενώσεως Κέντρου μεταξύ Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και Ανδρέα Παπανδρέου. Η οποία διήρκεσε 10 ολόκληρα χρόνια.
Οι εκλογές του 2026 πυροδοτούνται από τα ίδια μίση και τα ίδια πάθη. Προφανώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είναι το ίδιο κεντρώος με τον Νίκο Ανδρουλάκη και με τον Αλέξη Τσίπρα, αλλά στη βασική προσλαμβάνουσα των θεμάτων της ελληνικής κοινωνίας επί της αρχής, όχι επί της πράξεως, έχουν συναντίληψη. Συναντίληψη για τα ελληνοτουρκικά, συναντίληψη για τα ατομικά δικαιώματα, συναντίληψη για τις μειονότητες, συναντίληψη για την Ευρώπη και τις αλλαγές στις συνθήκες, συναντίληψη για τις αναγκαίες συμμαχίες. Είναι και οι τρεις τους οικουμενιστές. Παγκοσμιοποιητές.
Όταν λοιπόν οι αντίπαλοι πέραν των διαφορών τους επί διαχειριστικών θεμάτων, ποιος κρατάει καλύτερα και ποιος χειρότερα το τιμόνι, έχουν τις ίδιες απόψεις για το σύστημα, τις συμμαχίες και τα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα και το έχουν αποδείξει και στην πράξη (η ΝΔ εφάρμοσε την συμφωνία των Πρεσπών, η Αριστερά και το ΠΑΣΟΚ ψήφισαν τον νόμο για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών), η πείρα μάς έχει δείξει πως η ομοιομορφία κατευθύνει το μίσος.
Το έπαθλο είναι η εξουσία. Όχι η εφαρμογή των απόψεων εκάστης παράταξης, οι οποίες δυστυχώς ή ευτυχώς μοιάζουν πάρα πολύ στον τρόπο με τον οποίο βλέπουν την σημερινή Ελλάδα.
Ανεξαρτήτως των αποχρώσεων που βάζουν στις πολιτικές τους για να υποκρίνονται ότι διαφέρουν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο είναι, λοιπόν, πάρα πολύ πιθανό εντελώς δευτερεύοντα θέματα να καταστούν πρωτεύοντα, προκειμένου να αποκτήσει διακύβευμα η αναμέτρηση. Είναι επίσης πάρα πολύ πιθανό να δαιμονοποιηθεί η διαφορετική άποψη, ιδιαίτερα όταν αυτή προέρχεται μέσα από τα ίδια τα κόμματα. Από ανθρώπους που αφιέρωσαν τη ζωή τους μέσα σε αυτά και τώρα διαφωνούν με την μορφή που έχει προσλάβει η φυσιογνωμία τους.
Το καθήκον όλων μας, λοιπόν, είναι να μην «τσιμπήσουμε» στις προβοκάτσιες, να μην προσφύγουμε σε χαρακτηρισμούς και κοσμητικά επίθετα ασκώντας κριτική σε φίλους και αντιπάλους, να κρατήσουμε την μπάλα χαμηλά και, προσφεύγοντας στην λογική, να αντιπαρατεθούμε στη βάση των επιχειρημάτων. Δεν θα συγκρουστούν πρόσωπα στις προσεχείς εκλογές. Θα συγκρουστούν κυρίως απόψεις. Αντιλήψεις. Σκέψεις. Για το πώς βλέπουμε την πατρίδα στον νέο αιώνα. Θα πρέπει όλοι να αποφύγουμε τις παρεξηγήσεις με τα πρόσωπα.
Στο μέτρο που μας αφορά αυτό, εμείς, έχοντας διδαχτεί από το μίσος των παλαιών αναμετρήσεων, προσπαθούμε να το κάνουμε. Ασκούμε ανελέητη κριτική μεν αλλά σε πρακτικές και σε πολιτικές δε. Κάνουμε συμπολίτευση στην πατρίδα, όχι αντιπολίτευση στα κόμματα.
Όσοι λοιπόν έχουν στον νου τους να βάλουν προσάναμμα στις εκλογές και να τις ανατινάξουν για να συσπειρώσουν όχλους, να διασώσουν αρχηγίες να προστατέψουν τους εαυτούς τους από τυχόν ποινικές εκκρεμότητες, καλό είναι να γνωρίζουν ότι εκεί έξω στην κοινωνία υπάρχουν άνθρωποι που καταλαβαίνουν τι ακριβώς σχεδιάζεται και θα κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να μην εκτραχυνθεί ο δημόσιος βίος ώστε να φέρουν κάποιοι την εκλογή στα μέτρα τους. Αν βεβαίως μας αντέξει το σκοινί, θα φανεί στο χειροκρότημα!
