Στον δημόσιο λόγο της εποχής μας, λίγα ζητήματα έχουν προκαλέσει τόσο έντονη αντιπαράθεση ,όσο η κλιματική αλλαγή. Παρουσιάζεται άλλοτε ως αναμφισβήτητη επιστημονική αλήθεια και άλλοτε ως υπερβολή ή κατασκευή σκοπιμοτήτων. Θέση αρνητική έχουν πάρει και ηγέτες μεγάλων κρατών ισχυριζόμενοι ότι δεν υφίσταται κάτι τέτοιο και ότι είναι αποκύημα της φαντασίας ορισμένων φαντασιόπληκτων επιστημόνων, πως είναι «απάτη» και αποσύρθηκαν , ως εκ τούτου , από την Συμφωνία του Παρισιού .
Ωστόσο, η επιστήμη στηριγμένη σε μακροχρόνιες μετρήσεις και παρατηρήσεις δείχνει ότι το κλίμα της Γης μεταβάλλεται με ρυθμούς ασυνήθιστους για τη φυσική ιστορία του πλανήτη (μην συγχέουμε : άλλο κλίμα άλλο καιρός). Οι μετρήσεις γίνονται με μετεωρολογικούς σταθμούς σ όλο τον κόσμο. που καταγράφουν τις καθημερινές θερμοκρασίες ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα . Γίνονται μετρήσεις στους ωκεανούς με πλωτούς αυτόνομους αισθητήρες καταγράφοντας την θερμοκρασία μέχρι 2000 μ. βάθος , και αυτό γιατί οι ωκεανοί απορροφούν το 90% της επιπλέον θερμότητας . Αλλά οι μετρήσεις γίνονται και με δορυφορικές παρεμβάσεις από το 1979 για τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας . Έτσι, οι επιστήμονες υπολογίζουν τις θερμοκρασιακές ανωμαλίες κατά έτος . Πόσο θερμότερο είναι ένα έτος σε σχέση με μια περίοδο αναφοράς π.χ. 1850-1900 – προβιομηχανική εποχή -ως μηδενική γραμμή . Αν ανά ένα έτος είναι + 1,4 βαθμοί Κελσίου σημαίνει ότι το έτος αυτό είναι θερμότερο κατά 1,4 βαθμούς από την προβιομηχανική εποχή . Οι μετρήσεις για το 2023 ήταν περίπου +1.45, για το 2024 από +1,5 έως +1,6 . Αν η μέση θερμοκρασία ,πριν από την βιομηχανική εποχή ήταν 14 βαθμοί κελσίου , σήμερα είναι 15,4 έως 15,6. Είναι πιο ζεστή ,με μια ανοδική τάση, δηλαδή περίπου 1,4 έως 1,6 βαθμούς κελσίου, απ’ ότι ήταν ,πριν ο άνθρωπος αρχίσει να καίει μεγάλα ποσά ορυκτών καυσίμων και να απελευθερώνει αέρια θερμοκηπίου.
Τα αποτελέσματα αυτά τα εμπιστευόμαστε γιατί προέρχονται, 1) από πολλαπλές ανεξάρτητες πηγές( NASA, NOAA, IPCC- OHE) * , 2) υπάρχει ιστορική συνέχεια δεδομένων και 3) το γεγονός ότι οι φυσικές ενδείξεις συμφωνούν με τις μετρήσεις (λιώσιμο πάγων ,άνοδος στάθμης της θάλασσας ,συχνότεροι καύσωνες, παράκαιρες καταστροφικές καταιγίδες ).
Παρά ταύτα, η αμφισβήτηση επιμένει, γιατί πολλοί «ξεβολεύονται»! Η κλιματική αλλαγή α π ει λ εί έναν ολόκληρο τρόπο ζωής που βασίστηκε στην κατανάλωση, στην ανάπτυξη χωρίς όρια και στην αντίληψη ότι η φύση είναι ανεξάντλητο απόθεμα . Ιστορικά, ο άνθρωπος θέλησε να υποτάξει τη φύση στην αχαλίνωτη βούληση του και να την μετατρέψει σε εργαλείο προόδου. Η κλιματική αλλαγή έρχεται να ανατρέψει αυτή τη βεβαιότητα, υπενθυμίζοντας ότι η κυριαρχία πάνω στη φύση είναι περιορισμένη και συχνά ψευδαίσθηση. Όταν το φυσικό περιβάλλον αντιδρά, αποκαλύπτεται η ευθραυστότητα της ανθρώπινης παντοδυναμίας. Η άρνηση της κλιματικής αλλαγής δεν είναι άγνοια αλλά φόβος . Φόβος , ότι η κατανάλωση , η ανάπτυξη , η .άνεση δεν ήταν απλώς επιλογές αλλά πράξεις με συνέπειες. . Ο Σαρτρ έλεγε ότι πρόκειται για μορφή « κακής πίστης»: Γνωρίζουμε αλλά επιλέγουμε να μην αναλάβουμε την ευθύνη της γνώσης .
Το πραγματικό διακύβευμα λοιπόν, δεν είναι αν η κλιματική αλλαγή υφίσταται ή όχι, αλλά αν ο άνθρωπος είναι έτοιμος να δεχτεί έναν κόσμο, όπου δεν είναι το μέτρο των πάντων αλλά μέρος ενός εύθραυστου όλου. Η αλήθεια εδώ, δεν είναι καταστροφή, είναι πρόσκληση σε μέτρο, σε ταπεινότητα, σε μια νέα ηθική της συμβίωσης.
- *ΝΟΑΑ = ΕΘΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΚΕΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ -ΗΠΑ
- *ΝΑSΑ = ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΕΡΟΝΑΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ -ΗΠΑ
- *IPCC = ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ – ΟΗΕ
