Η Τουρκία έχει συνδέσει την δική της πορεία με τη μορφή που θα πάρει η γειτονική Συρία κατά την μετά Άσαντ εποχή. Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και οι μυστικές υπηρεσίες από το 2011 και επί δεκατέσσερα χρόνια που διήρκεσε ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην υποδοχή, εξοπλισμό, εκπαίδευση και στήριξη των λιποτακτών του συριακού στρατού και των τζιχαντιστών τρομοκρατών που κατά δεκάδες χιλιάδες εισέρρευσαν στην Τουρκία, για να ενταχθούν στην Αλ Νούσρα, παρακλάδι της Αλ Κάιντα και στο Ισλαμικό Κράτος.
Την «επιτελική» ευθύνη της επιχείρησης ανατροπής του Άσαντ την είχαν οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ, ενώ η Τουρκία, λόγω γεωγραφικής γειτνίασης, έκανε την «βρώμικη δουλειά» επί του πεδίου.
Όταν όμως το Ισλαμικό Κράτος απείλησε την ίδια τη Δαμασκό, με στόχο να αποκτήσει έξοδο στη Μεσόγειο Θάλασσα, οι ΗΠΑ αναζήτησαν εταίρο επί του πεδίου, για να ανακόψει την επικίνδυνη πορεία του Ισλαμικού Κράτους. Ο εταίρος αυτός ήταν οι Κούρδοι, των Δυνάμεων Προστασίας του Λαού (YPG), με τους οποίους άρχισαν να συνεργάζονται επί του πεδίου φανερά το 2014, κατά την πολιορκία της ηρωικής πόλης Κομπάνι από του Ισλαμικό Κράτος.
Έκτοτε η συνεργασία αυτή, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, αποτελεί τον βασικό πονοκέφαλο της Άγκυρας και ένα στοιχείο που επισκιάζει τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, ενώ αποτελεί και έναν από τους λόγους που ο Ερντογάν στράφηκε όλα αυτά τα χρόνια προς τη Μόσχα, την Τεχεράνη και το Πεκίνο.
Μετά την ανατροπή του Άσαντ, που έγινε ακριβώς πριν από ένα χρόνο, όλοι προσπάθησαν να κάνουν «ταμείο».
Το Ισραήλ απαλλάχτηκε από την παρουσία του Ιράν στο έδαφος της Συρίας, ενώ επέκτεινε την κατοχή εδαφών σε κρίσιμα σημεία της συριακής επικράτειας, όπως η κορυφή του όρους Ερμών και οι υπώρειές του, όπου ελέγχει πλέον μια σειρά από φράγματα, μεταξύ αυτών και το μεγαλύτερο φράγμα της Συρίας, του ποταμού Ιερομύακος (Γερμούκ). Επίσης, το Ισραήλ έχει αναλάβει ανοιχτά την υποστήριξη των Δρούζων, απαιτώντας την αποστρατιωτικοποίηση της νότιας Συρίας, ενώ διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τους Κούρδους αλλά και με τους Αλαουίτες.
Οι ΗΠΑ απολαμβάνουν την αποδυνάμωση της Ρωσίας, η οποία ασκούσε μείζονα επιρροή στη χώρα, είχε υπό τον έλεγχό της τον εναέριο χώρο της Συρίας, ενώ διατηρούσε και δύο κρίσιμης σημασίας βάσεις, μια ναυτική και μια αεροπορική.
Η Τουρκία, μετά την ανατροπή Άσαντ σχημάτισε επιτροπή υπουργών για την ανασυγκρότηση της κατεστραμμένης χώρας, με στόχο τη μετατροπή της σε νεοοθωμανικό προετκτοράτο.
Όμως, στις προσπάθειες επίτευξης αυτών των στόχων, η Άγκυρα έχει να αντιμετωπίσει αφ’ ενός μεν το Ισραήλ, το οποίο δεν θέλει να υποκατασταθεί η ιρανική από μια τουρκική απειλή από το έδαφος της Συρίας, την οποία θεωρεί και χειρότερη, αφ’ ετέρου δε τους Κούρδους της Συρίας, που ειδικά μετά το 2014, πέραν του ότι -με την βοήθεια των ΗΠΑ- έχουν σχηματίσει έναν καλά εξοπλισμένο και εμπειροπόλεμο στρατό, έχουν δημιουργήσει κρατικές δομές και διοικούν ένα οιονεί κράτος, δημοκρατικό, που σέβεται τα δικαιώματα όλων των εθνικών και θρησκευτικών ομάδων που κατοικούν στην περιοχή που ελέγχουν οι Δημοκρατικές Δυνάμεις της Συρίας.
Αυτός είναι και ο λόγος που την ευφορία των πρώτων ημερών που επικρατούσε στην Άγκυρα μετά την ανατροπή Άσαντ, έχει διαδεχτεί σοβαρός προβληματισμός για την αντιμετώπιση αυτού του περίπλοκου προβλήματος, με τις προσδοκίες της να έχουν επικεντρωθεί στη στάση που θα τηρήσουν οι ΗΠΑ και στο θέμα του Ισραήλ και στο θέμα των Κούρδων.
Όσον αφορά το θέμα του Ισραήλ, είναι δύσκολη η επίλυσή του με θετικές προοπτικές για την Άγκυρα, δεδομένων των ισχυρών δεσμών που διατηρεί το Ισραήλ με τις ΗΠΑ και ο ίδιος ο Νετανιάχου με τον Τραμπ, με τον οποίον θα συναντηθεί στις 29 Δεκεμβρίου, με τη Συρία να είναι το ένα από τα θέματα που θα συζητήσουν οι δύο ηγέτες.
Από την άλλη πλευρά, όσον αφορά το θέμα των Κούρδων, η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα «θανάσιμο» δίλημμα, όπως το έχει χαρακτηρίσει η ίδια. Στις 31 Δεκεμβρίου λήγει η διορία που έχουν οι Κούρδοι να εφαρμόσουν τη συμφωνία της 10ης Μαρτίου, που προβλέπει μεταξύ άλλων και την ενσωμάτωση των Δημοκρατικών Δυνάμεων της Συρίας στον νέο συριακό στρατό.
Οι Κούρδοι αρνούνται να διαλύσουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις και απαιτούν να ενσωματωθούν στον νέο συριακό στρατό διατηρώντας τους σχηματισμούς και την ιεραρχική τους δομή, καθώς και τον έλεγχο των εδαφών που κατέχουν. Ταυτοχρόνως, απαιτούν συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτονομία για την περιοχή της ΒΑ Συρίας, μια απαίτηση που θεωρείται «θανάσιμη» απειλή για την Τουρκία, αφού σύσσωμο το κράτος και το πολιτικό σύστημα, πλην Κούρδων, θεωρούν ότι μια τέτοια εξέλιξη, θα οδηγήσει στην απαίτηση αυτονομίας και προς τους Κούρδους της Τουρκίας.
Αυτό το «θανάσιμο» δίλημμα είναι που εξωθεί την Τουρκία σε σκέψεις για εισβολή στη Συρία, με στόχο την καταστροφή των Δημοκρατικών Δυνάμεων της Συρίας, κάτι που είναι σχεδόν αδύνατον να γίνει, αν δεν ανάψει, αν όχι πράσινο, τουλάχιστον πορτοκαλί φως από την Ουάσιγκτον.
Όλα θα κριθούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Οι Κούρδοι πάντως λένε ότι αν κινηθούν εναντίον τους Τούρκοι και Σύριοι, σε λίγες ώρες θα καταλάβουν την Δαμασκό.
Συμπερασματικά, ασχέτως της κατάληξης μιας πολεμικής εμπλοκής, είναι ορατός ο κίνδυνος να επικρατήσει ένα νέο χάος στη Συρία, με κίνδυνο αυτό να διαχυθεί σε Τουρκία, Ιράκ, Λίβανο και Ιορδανία. Και το σίγουρο είναι αυτό το έχουν συμπεριλάβει στους υπολογισμούς τους οι επιτελείς στην Ουάσιγκτον.
